Εδώ και σχεδόν δύο εβδομάδες, ο πληθυσμός στο Ιράν παραμένει ουσιαστικά αποκομμένος από το διαδίκτυο. Παράλληλα, το κράτος εντείνει τις ενέργειες κατά των απαγορευμένων εγκαταστάσεων Starlink.
Ισχυρισμός για «απενεργοποίηση» 40.000 συσκευών Starlink
Οι ιρανικές υπηρεσίες ασφαλείας ανέφεραν ότι σημείωσαν επιτυχία στην αντιμετώπιση παράνομων δεκτών δορυφορικού internet. Σύμφωνα με την κρατική ραδιοτηλεόραση, 40.000 τερματικές συσκευές του Starlink (του Elon Musk) «απενεργοποιήθηκαν».
Ωστόσο, παραμένει αδιευκρίνιστο αν οι συσκευές:
- κατασχέθηκαν φυσικά, ή
- τέθηκαν εκτός λειτουργίας τεχνικά με άλλον τρόπο.
Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν μπορούν προς το παρόν να επαληθευτούν ανεξάρτητα.
Κατηγορίες κατά ΗΠΑ και Ισραήλ – αφήγημα περί «εξωτερικής υποκίνησης»
Η ιρανική ηγεσία κατηγόρησε εκ νέου το Ισραήλ και τις ΗΠΑ για «τρομοκρατικές δραστηριότητες».
Τις τελευταίες ημέρες, η κυβέρνηση χαρακτηρίζει τις πρόσφατες μαζικές διαδηλώσεις κατά της αυταρχικής πολιτικής ως κατευθυνόμενες από το εξωτερικό.
Τι είναι το Starlink και γιατί είναι απαγορευμένο στο Ιράν
Το Starlink της SpaceX βασίζεται σε ένα δίκτυο από χιλιάδες δορυφόρους. Για να συνδεθεί ένας χρήστης, χρειάζεται:
- μία επίπεδη κεραία (dish),
- και συσκευή με λειτουργία router.
Στο Ιράν, το Starlink είναι απαγορευμένο. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, περίπου 50.000 τερματικά φέρονται να έχουν εισαχθεί μέσω λαθραίων οδών. Οι χρήστες κινδυνεύουν με πολυετείς ποινές φυλάκισης.
Η χώρα εξακολουθεί χωρίς internet
Οι κεραίες απαιτούν ελεύθερη οπτική προς τον ουρανό, ενώ τα σήματά τους μπορούν και να εντοπιστούν. Υπάρχουν αναφορές ότι η υπηρεσία Starlink ενδέχεται να είχε παρεμποδιστεί ήδη την προηγούμενη εβδομάδα.
Από το ξέσπασμα των πρόσφατων μαζικών διαδηλώσεων στις 8 Ιανουαρίου, ο πληθυσμός της χώρας παραμένει χωρίς πρόσβαση στο διαδίκτυο.
Πως ξεκίνησαν οι διαδηλώσεις και πως κλιμακώθηκαν
Οι διαδηλώσεις ξέσπασαν στα τέλη του 2025 σε ένα παζάρι της Τεχεράνης, όταν έμποροι διαμαρτυρήθηκαν για την υποτίμηση του νομίσματος. Στη συνέχεια, οι κινητοποιήσεις εξαπλώθηκαν σε πολλές πόλεις και περιοχές της χώρας.
Πλέον, οι διαμαρτυρίες δεν στρέφονται μόνο κατά της οικονομικής πολιτικής, αλλά κατά του ίδιου του καθεστώτος.
Καταστολή και διαφορετικές εκτιμήσεις για τα θύματα
Ο ιρανικός μηχανισμός εξουσίας αντιμετωπίζει σκληρά τους διαδηλωτές. Ο ακριβής αριθμός θυμάτων δεν μπορεί να προσδιοριστεί με βεβαιότητα και διαφέρει ανάλογα με την πηγή:
- Η Amnesty International αναφέρει τουλάχιστον 2.000 νεκρούς.
- Η οργάνωση Iran Human Rights (με έδρα το Όσλο) αναφέρει 3.428 νεκρούς.
- Το Iran International κάνει λόγο για 12.000 νεκρούς.
- Οι Sunday Times αναφέρουν 16.500–18.000 θύματα.
- Ιρανοί κυβερνητικοί αξιωματούχοι μιλούν για 5.000 νεκρούς.
Γιατί το δορυφορικό internet είναι κρίσιμο σε περιόδους blackout
Η αξία υπηρεσιών όπως το Starlink γίνεται τεράστια όταν ένα κράτος επιβάλλει διακοπή internet ή περιορισμούς σε παρόχους.
Σε αντίθεση με τα επίγεια δίκτυα (ISP, οπτικές ίνες, κινητή), το δορυφορικό μοντέλο μειώνει την εξάρτηση από τοπικές υποδομές και επιτρέπει πιο ανθεκτική συνδεσιμότητα για:
- δημοσιογράφους και ανεξάρτητα ΜΜΕ,
- ανθρωπιστικούς οργανισμούς,
- κρίσιμες ανάγκες επικοινωνίας (π.χ. υγεία, διασώσεις).
Το πολιτικό διακύβευμα: έλεγχος πληροφορίας
Για αυταρχικά καθεστώτα, η δυνατότητα ανεξάρτητης πρόσβασης στο internet θεωρείται απειλή, επειδή περιορίζει την αποτελεσματικότητα της λογοκρισίας, της επιτήρησης και της διαχείρισης της δημόσιας εικόνας. Γι’ αυτό βλέπουμε συχνά συνδυασμό μέτρων: μπλόκα σε πλατφόρμες, συλλήψεις για «παράνομο εξοπλισμό» και επικοινωνιακό αφήγημα περί «εξωτερικής υποκίνησης».
Τεχνική διάσταση: πώς μπορεί να εντοπιστεί ένα τερματικό
Παρότι οι κεραίες φαίνονται «αθώες», η λειτουργία τους αφήνει ίχνη. Σε γενικές γραμμές, οι αρχές μπορούν να επιδιώξουν εντοπισμό μέσω:
- ραδιοεντοπισμού (RF direction finding),
- συσχέτισης χρόνου/θέσης με εκπομπές uplink,
- ελέγχων σε σημεία όπου απαιτείται καθαρή θέα στον ουρανό (ταράτσες, αυλές).
Παρεμβολές (jamming) και «γκρίζες ζώνες» αξιοπιστίας
Ακόμη κι αν μια υπηρεσία είναι διαθέσιμη, μπορεί να υποβαθμιστεί με παρεμβολές ή να εμφανίσει διακοπές.
Αυτό δημιουργεί ένα περιβάλλον όπου η συνδεσιμότητα γίνεται ασταθής, ενώ αυξάνεται και ο κίνδυνος για όσους επιχειρούν να τη χρησιμοποιήσουν.
Τι σημαίνει αυτό για το μέλλον της «ψηφιακής κυριαρχίας»
Η υπόθεση του Ιράν δείχνει ότι η σύγκρουση γύρω από την πρόσβαση στο internet μεταφέρεται σταδιακά από τα καλώδια και τους παρόχους σε ένα ευρύτερο οικοσύστημα: δορυφόροι, παρεμβολές, κυρώσεις, έλεγχοι εξοπλισμού.
Το αποτέλεσμα είναι μια νέα πραγματικότητα όπου η τεχνολογία επικοινωνιών αντιμετωπίζεται όλο και περισσότερο ως γεωπολιτικό εργαλείο και όχι απλώς ως εμπορική υπηρεσία.
