Σύνοψη
- Η οικονομολόγος Gita Gopinath προειδοποιεί ότι ένα κραχ στην αγορά της AI θα μπορούσε να ξεπεράσει σε μέγεθος τη φούσκα των Dotcom, εξαλείφοντας τρισεκατομμύρια δολάρια.
- Βασική ανησυχία αποτελεί η δυσαναλογία μεταξύ των υψηλών αποτιμήσεων των εταιρειών τεχνολογίας και των πραγματικών κερδών ή του κόστους υποδομών.
- Παρά τους φόβους, η Gartner προβλέπει αύξηση των παγκόσμιων δαπανών για AI κατά 44% έως το 2026, με έμφαση στις υποδομές.
Η Gita Gopinath κρούει τον κώδωνα του κινδύνου
Είναι ζωτικής σημασίας οι εταιρείες Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) να σημειώνουν κέρδη και να δικαιολογούν τη χρηματιστηριακή τους αξία – ωστόσο, αυτές οι αποτιμήσεις δεν είναι ακριβείς, σύμφωνα με την Gopinath.
Η καθηγήτρια του Χάρβαρντ και οικονομολόγος Gita Gopinath φοβάται τις συνέπειες από το ενδεχόμενο σκάσιμο μιας φούσκας της AI.
«Αυτό θα ήταν χειρότερο από το κραχ των Dotcom στην αλλαγή της χιλιετίας, ακριβώς επειδή έχουν εισρεύσει τόσα πολλά χρήματα σε αμερικανικές μετοχές», δήλωσε η πρώην αναπληρώτρια επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) στο Spiegel. «Εάν η εκτίμηση για την AI επιδεινωθεί, θα μπορούσαν να εξανεμιστούν 20 τρισεκατομμύρια δολάρια σε μετοχικό πλούτο στις ΗΠΑ και 15 τρισεκατομμύρια δολάρια στον υπόλοιπο κόσμο».
Info Box — Στατιστικό
Η συνολική απώλεια πλούτου που προβλέπεται σε περίπτωση κραχ αγγίζει το ασύλληπτο ποσό των 35 τρισεκατομμυρίων δολαρίων παγκοσμίως.
Παραγωγικότητα εναντίον Αποτίμησης
Για μεγάλο χρονικό διάστημα, η συζήτηση περιστρεφόταν μόνο γύρω από τα οφέλη παραγωγικότητας που μπορεί να προσφέρει η Τεχνητή Νοημοσύνη στην οικονομία, σύμφωνα με την Gopinath.
Όμως, η αύξηση της παραγωγικότητας δεν συμβαδίζει απαραίτητα με την αποτίμηση των μετοχών AI.
«Στο μεταξύ, το κόστος της AI έρχεται όλο και περισσότερο στο προσκήνιο, ειδικά το κόστος για τα κέντρα δεδομένων», ανέφερε η Gopinath. «Το ότι η AI θα αυξήσει την παραγωγικότητα είναι το ένα σκέλος. Αλλά εξίσου σημαντικό είναι οι εταιρείες AI να έχουν κέρδη και να δικαιολογούν την χρηματιστηριακή τους αξία. Και ακριβώς σε αυτό το σημείο είμαι δύσπιστη για το αν όλα αξιολογούνται σωστά».
Οι πιθανοί πυροκροτητές της κρίσης
Η Gopinath βλέπει διάφορους παράγοντες που θα μπορούσαν να προκαλέσουν ένα τέτοιο κραχ:
- Το φαινόμενο Deepseek: Η εμφάνιση μιας εταιρείας (όπως συνέβη με την κινεζική Deepseek) που παράγει μοντέλα AI με ελάχιστο κόστος σε σύγκριση με τους Αμερικανούς ανταγωνιστές, πιέζοντας τα περιθώρια κέρδους.
- Πληθωρισμός και Επιτόκια: Εάν ο πληθωρισμός αυξηθεί περισσότερο από το αναμενόμενο και η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) αυξήσει τα επιτόκια, η χρηματοδότηση του τεράστιου χρέους για επιχειρήσεις και κράτη θα γίνει ακριβότερη.
- Απόδοση Ομολόγων: Η πιθανή άνοδος των αποδόσεων στα μακροπρόθεσμα αμερικανικά ομόλογα λόγω προσδοκιών για υψηλότερο πληθωρισμό στο μέλλον.
Info Box — Προειδοποίηση
Ένα “δεύτερο περιστατικό τύπου Deepseek” θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει την αγορά, αποδεικνύοντας ότι η ακριβή υποδομή των αμερικανικών κολοσσών δεν είναι απαραίτητη για υψηλές επιδόσεις.
Η Gartner προβλέπει αύξηση δαπανών παρά την «απογοήτευση»
Σύμφωνα με την εταιρεία έρευνας και συμβουλευτικής Gartner, οι παγκόσμιες δαπάνες για AI αναμένεται να ανέλθουν στα 2,52 τρισεκατομμύρια δολάρια το 2026.
Αυτό αντιστοιχεί σε αύξηση 44% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος.
«Καθώς η AI θα βρίσκεται στη φάση της “απογοήτευσης” (disillusionment) το 2026, θα διατίθεται κυρίως από καθιερωμένους παρόχους λογισμικού για επιχειρήσεις και δεν θα αγοράζεται πλέον ως μέρος ενός νέου, φιλόδοξου “Moonshot” έργου», δήλωσε ο John-David Lovelock, Vice President Analyst της Gartner.
«Πριν η AI χρησιμοποιηθεί πραγματικά σε μεγάλη κλίμακα στις επιχειρήσεις, πρέπει να βελτιωθεί σημαντικά η προβλεψιμότητα της απόδοσης της επένδυσης (ROI)».
Μόνο η επέκταση της υποδομής AI θα αυξήσει τις δαπάνες για βελτιστοποιημένους διακομιστές (servers) κατά 49%, αποτελώντας το 17% των συνολικών δαπανών για AI το 2026.
Συνολικά, η υποδομή AI θα προσελκύσει πρόσθετες επενδύσεις ύψους 401 δισεκατομμυρίων δολαρίων το 2026, καθώς οι πάροχοι τεχνολογίας συνεχίζουν να οικοδομούν τα δίκτυά τους.
Info Box — Πληροφορία
Η “Φάση της Απογοήτευσης” (Trough of Disillusionment) είναι μέρος του κύκλου Hype της Gartner, όπου το ενδιαφέρον μειώνεται καθώς τα πειράματα και οι υλοποιήσεις αποτυγχάνουν να ανταποκριθούν στις αρχικές, υπερβολικές προσδοκίες.
Ανάλυση: Η «παγίδα» της υποδομής και η επόμενη μέρα για τους επενδυτές
Η προειδοποίηση της Gita Gopinath έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή για την παγκόσμια οικονομία, φέρνοντας στο φως μια θεμελιώδη ανισορροπία: το χάσμα μεταξύ των τεράστιων επενδύσεων σε υποδομές (hardware/chips) και των πραγματικών εσόδων από εφαρμογές λογισμικού.
Το παράδοξο των επενδύσεων
Αυτή τη στιγμή, η αγορά οδηγείται από τον “πυρετό του χρυσού” για τα τσιπ της Nvidia και την κατασκευή τεράστιων κέντρων δεδομένων (data centers).
Ωστόσο, όπως επισημαίνουν πολλοί αναλυτές πέραν της Gopinath, για κάθε 1 δολάριο που ξοδεύεται σε υποδομές GPU, η αγορά λογισμικού δεν έχει ακόμη καταφέρει να παράγει αντίστοιχα πολλαπλάσια έσοδα.
Αν οι επιχειρήσεις που αγοράζουν αυτή την ακριβή τεχνολογία δεν δουν άμεσα κέρδη ή μείωση κόστους, θα σταματήσουν να αγοράζουν.
Αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει μια αλυσιδωτή αντίδραση, μειώνοντας δραματικά τα έσοδα των κατασκευαστών hardware και οδηγώντας σε βίαιη διορθωση των μετοχών τους.
Στρατηγικές επιβίωσης σε πιθανό κραχ
Για τους επενδυτές και τις επιχειρήσεις, η τρέχουσα κατάσταση απαιτεί ψυχραιμία και στρατηγική επαναξιολόγηση:
- Έλεγχος Βιωσιμότητας (Due Diligence): Μην επενδύετε σε εταιρείες απλά επειδή έχουν τον όρο “AI” στην επωνυμία ή στις ανακοινώσεις τους. Αναζητήστε εταιρείες με καθαρές ταμειακές ροές και προϊόντα που λύνουν πραγματικά προβλήματα, όχι απλώς πειραματικά μοντέλα.
- Διαφοροποίηση: Η υπερβολική έκθεση στον τεχνολογικό κλάδο των ΗΠΑ (π.χ. Nasdaq) αυτή την περίοδο ενέχει ρίσκο. Η διασπορά κεφαλαίων σε άλλους κλάδους (π.χ. ενέργεια, υγεία) μπορεί να λειτουργήσει ως ανάχωμα.
- Εστίαση στην Εφαρμογή: Όπως αναφέρει η Gartner, το 2026 θα είναι έτος “εξορθολογισμού”. Οι νικητές της επόμενης μέρας δεν θα είναι απαραίτητα αυτοί που φτιάχνουν τα μοντέλα, αλλά αυτοί που τα ενσωματώνουν αποτελεσματικά στις επιχειρησιακές διαδικασίες για να μειώσουν τα λειτουργικά έξοδα.
Το ενεργειακό κόστος ως αστάθμητος παράγοντας
Ένα σημείο που συχνά υποτιμάται και συνδέεται με την ανάλυση της Gopinath για τον πληθωρισμό, είναι το ενεργειακό κόστος.
Η AI είναι εξαιρετικά ενεργοβόρα. Εάν οι τιμές της ενέργειας αυξηθούν λόγω γεωπολιτικών αναταραχών ή έλλειψης πόρων, τα περιθώρια κέρδους των data centers θα συμπιεστούν περαιτέρω.
Αυτό καθιστά το στοίχημα της AI όχι μόνο τεχνολογικό, αλλά και βαθιά εξαρτώμενο από τις υποδομές ενέργειας και την μακροοικονομική σταθερότητα.
Συμπερασματικά, ενώ η AI αποτελεί αδιαμφισβήτητα το μέλλον της παραγωγικότητας, η διαδρομή προς τα εκεί ενδέχεται να περάσει μέσα από μια βίαιη οικονομική διόρθωση.
Η προειδοποίηση της Gopinath δεν είναι αποτροπή από την τεχνολογία, αλλά έκκληση για επιστροφή στους θεμελιώδεις κανόνες της οικονομίας: τα έσοδα πρέπει τελικά να καλύπτουν τα έξοδα.
