- Η Γερμανία πιέζει για την ταχεία υλοποίηση του ψηφιακού ευρώ, με ορόσημο αποφάσεων το 2026.
- Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η ΕΚΤ στηρίζουν το έργο ως μέσο νομισματικής κυριαρχίας απέναντι σε συστήματα των ΗΠΑ.
- Οι τράπεζες αντιδρούν έντονα, επικαλούμενες υψηλό κόστος και κίνδυνο για τις δικές τους λύσεις πληρωμών.
Ο Γερμανός πολιτικός Λαρς Κλινγκμπάιλ θέλει να προωθήσει γρήγορα το ψηφιακό ευρώ. Το 2026 θα αποφασιστεί αν το έργο της ΕΚΤ θα γίνει πραγματικότητα.
Ο Λαρς Κλινγκμπάιλ καθιστά το ψηφιακό ευρώ προτεραιότητα της ευρωπαϊκής του ατζέντας.
Όποιος δεν αναγνωρίζει τώρα ότι το ψηφιακό ευρώ πρέπει να προχωρήσει γρήγορα, βλάπτει την Ευρώπη, δήλωσε ο Γερμανός τη Δευτέρα πριν από τη συνάντηση των υπουργών της Ευρωζώνης στις Βρυξέλλες.
Ήδη από τον Δεκέμβριο, οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων είχαν καθορίσει τη θέση των κρατών μελών σχετικά με το ψηφιακό ευρώ στη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ.
Το έργο προωθείται επί του παρόντος από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ).
Ωστόσο, πρέπει προηγουμένως να διευκρινιστούν ζητήματα τεχνικής υλοποίησης, καθώς και να δημιουργηθούν οι νομικές βάσεις για το ευρωπαϊκό ψηφιακό νόμισμα.
Θετικά μηνύματα από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
Για τον σκοπό αυτό απαιτείται επίσης η συγκατάθεση των χωρών της ΕΕ και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Μετά από μακρές συζητήσεις, υπήρξαν πρόσφατα θετικά μηνύματα: Η πλειοψηφία των βουλευτών έδειξε την περασμένη εβδομάδα την υποστήριξή της για το ψηφιακό ευρώ.
Κατά την έγκριση της ετήσιας έκθεσης ελέγχου για την πολιτική της ΕΚΤ, το Κοινοβούλιο χαιρέτισε τις τρέχουσες συζητήσεις σχετικά με το σχεδιαζόμενο εγχείρημα.
Η εισαγωγή ενός ψηφιακού ευρώ είναι «ζωτικής σημασίας για την ενίσχυση της νομισματικής κυριαρχίας της ΕΕ». Υποστηρίχθηκε ρητά η ύπαρξη ενός ψηφιακού ευρώ τόσο σε online όσο και σε offline εκδοχή.
Μια συγκεκριμένη ψηφοφορία για το ψηφιακό ευρώ αναμένεται να πραγματοποιηθεί πιθανότατα τον Μάιο.
Η νομισματική κυριαρχία αναφέρεται στην ικανότητα της ΕΕ να ελέγχει το δικό της σύστημα πληρωμών χωρίς να εξαρτάται από τρίτες χώρες ή ιδιωτικές εταιρείες.
Πώς θα μοιάζει το ψηφιακό ευρώ
Η ΕΚΤ σχεδιάζει το ψηφιακό ευρώ ως μια ηλεκτρονική εναλλακτική λύση στα μετρητά. Προορίζεται να γίνει νόμιμο χρήμα. Οι χρήστες θα μπορούν να πληρώνουν με αυτό σε καταστήματα και στο διαδίκτυο ή να στέλνουν χρήματα ο ένας στον άλλον (Peer-to-Peer).
Εκτός από την online παραλλαγή, θα πρέπει να υπάρχει και μια offline έκδοση, η οποία θα λειτουργεί χωρίς σύνδεση στο διαδίκτυο.
Αν το έργο πάρει το πράσινο φως, ένα πιλοτικό πρόγραμμα θα ξεκινήσει το 2027. Το νωρίτερο το 2029 θα μπορούσε να εισαχθεί το ψηφιακό χρήμα κεντρικής τράπεζας.
Οι υποστηρικτές, όπως ο Κλινγκμπάιλ, τονίζουν κυρίως την πτυχή της ευρωπαϊκής κυριαρχίας στις πληρωμές.
Οι ψηφιακές πληρωμές γίνονται όλο και πιο δημοφιλείς, αλλά η αγορά κυριαρχείται επί του παρόντος από αμερικανικά συστήματα πληρωμών όπως η Paypal ή η Visa και η Mastercard.
Σε περιόδους γεωπολιτικών εντάσεων, το ψηφιακό ευρώ θα μπορούσε να προστατεύσει την Ευρώπη από ξένες επιρροές και να ενισχύσει την οικονομική κυριαρχία, σύμφωνα με το επιχείρημα.
Πίνακας: Χρονοδιάγραμμα και Προβλέψεις
| Έτος / Ορόσημο | Ενέργεια | Σημασία |
|---|---|---|
| 2026 | Τελική απόφαση υλοποίησης | Κρίσιμο σημείο για το μέλλον του έργου. |
| 2027 | Έναρξη πιλοτικού έργου | Δοκιμή σε πραγματικές συνθήκες. |
| 2029 (νωρίτερο) | Επίσημη εισαγωγή | Διαθεσιμότητα στο ευρύ κοινό. |
Αντιδράσεις από τον τραπεζικό τομέα
Ωστόσο, υπάρχει και αντίσταση κατά του ψηφιακού ευρώ, κυρίως από τον τραπεζικό τομέα.
Σύμφωνα με την εκτίμηση του εισηγητή για το θέμα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, του Ισπανού συντηρητικού Fernando Navarrete, το ψηφιακό ευρώ θα έπρεπε να υπάρξει μόνο εάν λείπουν ιδιωτικές ευρωπαϊκές εναλλακτικές.
Ο ίδιος τάσσεται υπέρ μιας περιορισμένης έκδοσης του ψηφιακού ευρώ. Η τραπεζική πρωτοβουλία EPI δεν βλέπει στο έργο της ΕΚΤ «καμία σαφή προστιθέμενη αξία», αλλά έναν πιθανό κίνδυνο για τη δική της ιδιωτική λύση πληρωμών «Wero».
Οι τράπεζες φοβούνται ότι αν οι πολίτες καταθέτουν τα χρήματά τους απευθείας στο ψηφιακό ευρώ, θα μειωθεί η ρευστότητα των εμπορικών τραπεζών.
Οι τραπεζικές ενώσεις επικρίνουν επίσης το υψηλό κόστος που θα μπορούσε να προκύψει από την ενσωμάτωση του ψηφιακού ευρώ στα συστήματά τους. Φοβούνται ότι η εισαγωγή του θα δεσμεύσει εξειδικευμένο προσωπικό και θα μπορούσε να κοστίσει έως και 30 δισεκατομμύρια ευρώ.
Η ΕΚΤ, από την άλλη πλευρά, υπολογίζει το κόστος μεταξύ 4 και 5,77 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Πίνακας: Εκτιμώμενο Κόστος Υλοποίησης
| Πηγή Εκτίμησης | Ποσό (σε δισ. ευρώ) | Αιτιολογία |
|---|---|---|
| Τραπεζικές Ενώσεις | Έως 30 δισ. | Κόστος υποδομών, IT και προσωπικού. |
| ΕΚΤ | 4 – 5,77 δισ. | Πιο αισιόδοξη πρόβλεψη τεχνικής μετάβασης. |
Γιατί το Ψηφιακό Ευρώ είναι διαφορετικό από τα Crypto
Πολλοί καταναλωτές συγχέουν το ψηφιακό ευρώ με τα κρυπτονομίσματα όπως το Bitcoin, όμως οι διαφορές είναι θεμελιώδεις. Το Bitcoin είναι αποκεντρωμένο και η αξία του καθορίζεται από την αγορά, γεγονός που το καθιστά εξαιρετικά ασταθές (volatile).
Αντίθετα, το ψηφιακό ευρώ είναι ένα CBDC (Central Bank Digital Currency). Αυτό σημαίνει ότι εκδίδεται και εγγυάται από την Κεντρική Τράπεζα, διατηρώντας πάντα την ισοτιμία 1:1 με το φυσικό ευρώ.
Δεν είναι επενδυτικό προϊόν για κερδοσκοπία, αλλά ένα σταθερό μέσο συναλλαγών.
Η βασική καινοτομία έγκειται στην ασφάλεια. Ενώ τα χρήματα που έχουμε σε έναν τραπεζικό λογαριασμό είναι ουσιαστικά “υποσχέσεις” της εμπορικής τράπεζας (εμπορικό χρήμα), το ψηφιακό ευρώ είναι άμεση απαίτηση έναντι της ΕΚΤ, προσφέροντας το υψηλότερο δυνατό επίπεδο ασφάλειας, ακριβώς όπως τα μετρητά.
Το ζήτημα της ιδιωτικότητας: Ο “Μεγάλος Αδελφός”;
Ένα από τα μεγαλύτερα αγκάθια στην αποδοχή του νέου νομίσματος είναι η ανησυχία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Οι επικριτές φοβούνται ότι το κράτος θα μπορεί να παρακολουθεί κάθε συναλλαγή των πολιτών.
Σε έρευνες κοινής γνώμης της ΕΕ, η ιδιωτικότητα αναδεικνύεται σταθερά ως η νούμερο ένα ανησυχία των πολιτών σχετικά με το ψηφιακό ευρώ.
Η ΕΚΤ απαντά με τον σχεδιασμό της “offline λειτουργίας”. Για μικρά ποσά και συναλλαγές πρόσωπο με πρόσωπο, τα δεδομένα δεν θα φεύγουν από τις συσκευές των χρηστών, προσφέροντας ανωνυμία σχεδόν εφάμιλλη των μετρητών.
Εν τούτοις, για μεγάλες διαδικτυακές συναλλαγές, θα υπάρχουν έλεγχοι για την αποφυγή ξεπλύματος χρήματος, όπως ισχύει και σήμερα.
Τι θα κερδίσει ο μέσος χρήστης;
Για τον απλό πολίτη και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, το μεγαλύτερο όφελος θα μπορούσε να είναι η μείωση των προμηθειών. Στην παρούσα φάση, κάθε φορά που πληρώνουμε με κάρτα, ένα ποσοστό πηγαίνει σε διεθνείς παρόχους (π.χ. Visa, Mastercard).
Το ψηφιακό ευρώ υπόσχεται δωρεάν βασική χρήση για τους πολίτες και χαμηλότερο κόστος αποδοχής για τους εμπόρους. Επιπλέον, θα προσφέρει άμεση εκκαθάριση (instant settlement).
Τα χρήματα θα φτάνουν στον λογαριασμό του παραλήπτη σε δευτερόλεπτα, 24 ώρες το 24ωρο, 7 ημέρες την εβδομάδα, χωρίς την αναμονή των τραπεζικών εργάσιμων ημερών.
Συμπερασματικά, η επιτάχυνση των διαδικασιών από τη Γερμανία δείχνει ότι η Ευρώπη βιάζεται να οχυρωθεί οικονομικά.
Η μάχη, όμως, δεν θα δοθεί μόνο στις Βρυξέλλες, αλλά και στην εμπιστοσύνη των πολιτών που θα κληθούν να βάλουν το “ψηφιακό πορτοφόλι” στην καθημερινότητά τους.
