ΑρχικήΤι είναιΣιτάρι: Πληροφορίες και διάφορα ιστορικά στοιχεία

Σιτάρι: Πληροφορίες και διάφορα ιστορικά στοιχεία

Για να μην υπάρξουν παρανοήσεις, η επίσημη ονομασία του Σιταριού είναι ο Σίτος, και είναι φυτό της οικογένειας των αγρωστωδών, της τάξης των λεπυρανθών, της κλάσης των μονοκοτυλήδονων. Κατάγεται από τη Μέση Ανατολή και είναι το πιο διαδομένο από οποιοδήποτε άλλο καλλιεργούμενο φυτό.

Το σιτάρι καλλιεργούνταν από την ομηρική εποχή και ήταν γνωστό με το όνομα “πυρός”. Το σπέρμα του αποτελεί βασική τροφή για τις περισσότερες χώρες του κόσμου και από όλα τα σιτηρά δίνει το πιο καλό ψωμί. Τα στελέχη του χρησιμοποιούνται ως ζωοτροφή και στρωμνή των ζώων. Η έκταση που καλλιεργούνταν με σιτάρι σε όλη τη Γη το 1960 ήταν 2.030 εκατομμύρια στρέμματα και η παγκόσμια παραγωγή έφτασε τα 239 εκατομμύρια τόνους. Οι αντίστοιχες τιμές στην Ελλάδα ήταν 11 εκατομμύρια στρέμματα και 148 εκατομμύρια τόνοι. Το 1990 η παγκόσμια παραγωγή έφτασε τα 320 εκατομμύρια τόνους.

Ο βλαστός του, που ονομάζεται και στέλεχος ή καλάμι, είναι κοίλος κυλινδρικός, ανθεκτικός και από τα γόνατά του εκφύονται τα επιμήκη γραμμοειδή φύλλα. Κάθε φύλλο αποτελείται από τον κολεό, που καλύπτει και προστατεύει το στέλεχος, και το έλασμα. Στο σημείο που το έλασμα ενώνεται με τον κολεό, σχηματίζεται ένα γλωσσίδιο. Τα άνθη είναι πράσινα και σκεπάζονται από κυρτά λεπυρίδια. Εκφύονται σε ταξιανθίες στάχεις που αποτελούνται από έναν κύριο αρθρωτό άξονα, που ονομάζεται ράχη και έχει πάνω της σε εναλλάξ διάταξη πολυάριθμους ποδίσκους, που ονομάζονται ραχίδια. Πάνω στα ραχίδια εκφύονται τα σταχίδια, που αποτελούν διακλαδώσεις της ταξιανθίας. Ο καρπός είναι καρύοψη, έχει χρώμα κιτρινοπυρόξανθο και σχήμα επίμηκες. Το ενδοσπέρμιό του περιέχει παρεγχυματικά κύτταρα γεμάτα αμυλόκοκκους και αλευρόκοκκους. Στα σκληρά το ενδοσπέρμιο είναι σκληρό, ενώ στα μαλακά το ενδοσπέρμιο είναι μαλακό.

Ανάλογα με τη χρωματοσωματική σύνθεση και τα μορφολογικά χαρακτηριστικά, τα διάφορα είδη σιταριού ταξινομούνται σε τρεις ομάδες: 1) Ομάδα μονόκοκκων, με αριθμό χρωματοσωμάτων 2χ=14. Το μονόκοκκο σιτάρι κατάγεται από την Παλαιστίνη και τη Συρία. Δίνει σιτάρι κακής ποιότητας, έχει μικρή απόδοση και η καλλιέργειά του δεν είναι πολύ διαδομένη. Χρησιμοποιείται για διασταυρώσεις, επειδή αντέχει στην ξηρασία, το ψύχος και σε διάφορες ασθένειες. 2) Ομάδα δίκοκκων, με αριθμό χρωματοσωμάτων 2χ=28. Σ` αυτή την κατηγορία ανήκουν τα είδη: t. dicοccum, t. durum (σκληρό σιτάρι), t. turgitum, t. pοlοnicum κ.ά. 3) Ομάδα σπελτοειδών, με αριθμό χρωματοσωμάτων 2χ=42, στην οποία ανήκουν τα είδη: t. spelta, t. cοmpactum κ.ά. (κοινά, μαλακά σιτάρια).

Το σιτάρι είναι επιπολαιόριζο φυτό, γι` αυτό και τα απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία για την αύξηση και την ανάπτυξή του δεν πρέπει να βρίσκονται σε βάθος μεγαλύτερο των 7 εκ. Οι σπόροι δεν πρέπει να σπέρνονται βαθιά, γιατί δε φυτρώνουν καλά και τα φυτά δεν αναπτύσσονται κανονικά. Ο χρόνος που απαιτείται για το φύτρωμα κυμαίνεται από 5 μέχρι 8 ημέρες. Τα μαλακά σιτάρια φυτρώνουν πιο γρήγορα από τα σκληρά.

Το σιτάρι προτιμά γόνιμα εδάφη με μέση μέχρι βαριά σύσταση. Μεγαλύτερη απόδοση παρατηρείται σε γόνιμα αργιλοπηλώδη ή ιλυοπηλώδη εδάφη που δεν έχουν ζιζάνια και η υγρασία τους είναι επαρκής για την ανάπτυξη των φυτών. Ακατάλληλα εδάφη για την καλλιέργεια σιταριού είναι τα όξινα, τα αμμώδη, εκείνα που δεν αποστραγγίζονται καλά, καθώς και εκείνα που έχουν υποστεί έκπλυση.

Η λίπανση γίνεται με λιπάσματα που περιέχουν άζωτο, φωσφόρο, κάλιο σε αναλογίες 1:1:0 ή 2:1:0 ή 1:2:1, αντίστοιχα για κάθε στοιχείο και ανάλογα με σύσταση του εδάφους. Το άζωτο προστίθεται με τη μορφή θειικής αμμωνίας, ο φωσφόρος με τη μορφή πεντοξιδίου του φωσφόρου και το κάλιο με τη μορφή οξιδίου του καλίου.

Το πιο καλό σύστημα καλλιέργειας του σιταριού είναι η αμειψισπορά: ψυχανθή – σκαλιστικά – σιτάρι. Μόνο όπου η καλλιέργεια των σκαλιστικών δε συμφέρει οικονομικά είναι δυνατό να καλλιεργηθούν συνέχεια σιτηρά, όπως σιτάρι – βρόμη ή σιτάρι – κριθάρι. Η χρησιμοποίηση των ψυχανθών στην εναλλαγή καλλιεργειών άρχισε να εφαρμόζεται στην Ελλάδα τελευταία με τη διάδοση της καλλιέργειας της μηδικής και την κατασκευή αρδευτικών έργων. Σε περιοχές με μικρή βροχόπτωση εφαρμόζεται το σύστημα σιτάρι – αγρανάπαυση. Το ίδιο σύστημα εφαρμόζεται και σε πολύ φτωχά χωράφια. Το σιτάρι μπορεί να καλλιεργηθεί πέντε ή και περισσότερα χρόνια συνέχεια μόνο σε γόνιμα χωράφια που δεν έχουν ζιζάνια.

Το σιτάρι σπέρνεται με το χέρι (στα πεταχτά) ή με διάφορες μηχανές. Όταν η σπορά γίνεται με το χέρι, οι σπόροι σκεπάζονται με ένα ελαφρό όργωμα ή σβάρνισμα. Μαυτόν τον τρόπο γίνεται σπατάλη σπόρου, το φύτρωμα δεν είναι ομοιόμορφο, γι αυτό και εφαρμόζεται μόνο στα χωράφια που είναι δύσκολη η χρησιμοποίηση των μηχανών.

Η ποσότητα σπόρου που χρησιμοποιείται είναι 12 κιλά για κάθε στρέμμα. Στη γραμμική σπορά, που γίνεται με μηχανές, οι σπόροι τοποθετούνται σε ίδιο βάθος και έχουμε ομοιόμορφο φύτρωμα. Οι γραμμές απέχουν μεταξύ τους από 15 μέχρι 20 εκ. και τα φυτά που βρίσκονται στην ίδια γραμμή απέχουν μεταξύ τους από 2,5 μέχρι 5 εκ. Το συνηθισμένο βάθος σποράς κυμαίνεται από 2,5 μέχρι 5 εκ. Στα συνεκτικά χωράφια το βάθος σποράς είναι πολύ μικρό, για να γίνεται εύκολα το φύτρωμα.

Η συγκομιδή γίνεται όταν ο σπόρος του σιταριού αρχίζει να σκληραίνει και δε χαράζεται με το νύχι. Στην Ελλάδα η ωρίμανση του σπόρου γίνεται τον Ιούνιο, οπότε γίνεται και ο θερισμός, γι` αυτό ο μήνας αυτός ονομάζεται και θερτής ή θεριστής. Η συγκομιδή γινόταν με το χέρι παλαιότερα, όμως σήμερα χρησιμοποιούνται διάφορες θεριστικές μηχανές και για τον αλωνισμό διάφορες αλωνιστικές μηχανές. Οι θεριζοαλωνιστικές μηχανές θερίζουν και αλωνίζουν ταυτόχρονα.

Σήμερα οι κυριότερες σιτοπαραγωγές χώρες είναι κατά σειρά: η Ρωσία που παράγει το 27% της συνολικής παραγωγής, οι Η.Π.Α. (13%), η Κίνα (9%), ο Καναδάς (6,5%), η Γαλλία (5%), η Ινδία (4%), η Ιταλία (3,5%), η Αυστραλία (3,5%), η Τουρκία (3%), η Αργεντινή (3%) κ.ά. Οι σημαντικότερες χώρες που εξάγουν σιτάρι είναι η Αργεντινή, η Αυστραλία, ο Καναδάς και οι Η.Π.Α.

Στέλιος Θεοδωρίδης
Είμαι ένας απλός και ταπεινός άνθρωπος. Ο ήρωας μου είναι ο γάτος μου ο Τσάρλι
RELATED ARTICLES

Πρόσφατα άρθρα

Tηλέφωνα έκτακτης ανάγκης

Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος: 11188
Ελληνική Αστυνομία: 100
Χαμόγελο του Παιδιού: 210 3306140
Πυροσβεστική Υπηρεσία: 199
ΕΚΑΒ 166