Τα άγνωστα τερτίπια με τις φλεγμονές στους ανθρώπους

Τα άγνωστα τερτίπια με τις φλεγμονές στους ανθρώπους

Οι φλεγμονές είναι ο συνήθης ύποπτος για πολλές σοβαρές ασθένειες. Ασπίδα προστασίας η γνωστή ασπιρίνη, η οποία αποδεικνύεται ένα πραγματικά δραστικό φάρμακο.

Τι σχέση μπορεί να έχει μια φλεγμονή με ασθένειες όπως η νόσος του Αλτσχάιμερ, το έμφραγμα, το έλκος, οι όγκοι του οισοφάγου, του στομάχου και του εντέρου, οι πέτρες στα νεφρά, η ρευματοειδής αρθρίτιδα ή το άσθμα;

Οι ειδικοί απαντούν ότι κοινός παρανομαστής όλων των παραπάνω παθήσεων είναι κάποια παλαιότερη ή μια εν εξελίξει μόλυνση. Κάποιοι άλλοι προχωρούν ακόμα περισσότερο και υποστηρίζουν ότι ίσως πρόκειται για μια επιθετική φλεγμονή που γίνεται αιτία της ασθένειας. Μετά από συνεχείς παρατηρήσεις, οι γιατροί της ελληνικής αρχαιότητας είχαν αναγνωρίσει τη φλεγμονή ως ιδιαίτερη οντότητα. Σήμερα η καλή είδηση είναι ότι τα εμβόλια, τα αντιβιοτικά και τα αντιφλεγμονώδη αποδεικνύονται αποτελεσματικά ακόμα και για το έλκος.

Βακτηρίδια στο στομάχι

Μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1990 οι περισσότεροι γαστρεντερολόγοι απέκλειαν το ενδεχόμενο ότι ένα βακτηρίδιο μπορούσε να επιβιώνει στο υδροχλωρικό οξύ του στομάχου και υποστήριζαν ότι οι φλεγμονές οφείλονταν στην κακή διατροφή ή στο στρες, γι’ αυτό χορηγούσαν αντιόξινα φάρμακα. Η θεραπεία του έλκους ουσιαστικά είχε ανατεθεί στους χειρουργούς.

Τελικά αποδείχθηκε ότι το ελικοβακτηρίδιο ήταν υπεύθυνο για το 80% των περιπτώσεων έλκους του δωδεκαδάκτυλου και του στομάχου, όμως έπρεπε να περάσουν δέκα χρόνια πριν δοθεί το πράσινο φως στη θεραπεία με αντιβιοτικά. Παρότι ακόμα και σήμερα οι ειδικοί είναι επιφυλακτικοί, οι αμφιβολίες τους διασκεδάζονται χάρη στις εξελίξεις της έρευνας. Μόλις τον περασμένο Μάρτιο ο Ζιένγκ Πέι, ερευνητής στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, απέδειξε ότι ο οισοφάγος είναι γεμάτος βακτηρίδια.

Ανάλογοι μικροοργανισμοί ευθύνονται και για τη δημιουργία της πέτρας στα νεφρά ή στην ουροδόχο κύστη όπως απέδειξε το 1986 ο Όλαβι Κάγιαντερ, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Κουόπιο της Φιλανδίας. Σύμφωνα με τον τελευταίο, ο μικρός λίθος από άλατα ασβεστίου δημιουργείται από ένα πρωτόγονο βακτηρίδιο που ανήκει στη σειρά των Αρχαίων, το οποίο είναι εκατό φορές μικρότερο από τα συνηθισμένα. Στα Αρχαία πιθανότατα οφείλεται και ο σχηματισμός της πλάκας στα δόντια.

Εμφράγματα και Αλτσχάιμερ

Τα βακτηρίδια αυτά μπορεί να προκαλέσουν ακόμα και έμφραγμα, διατείνεται ο Ντένις Κάρσον, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Σαν Ντιέγκο. Όπως προέκυψε από τις έρευνές του, τα Αρχαία ευθύνονται για τη συγκέντρωση ασβεστούχων αποθέσεων στις πλάκες της χοληστερόλης. Σ’ αυτά επίσης αποδίδεται η ανάπτυξη και άλλων ασθενειών όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα. Ευτυχώς, ορισμένα αντιβιοτικά όπως η τετρακυλίνη αναστέλλουν τον πολλαπλασιασμό τους και επιβραδύνουν την παραγωγή αλάτων στον οργανισμό.

Ενδιαφέρουσες είναι οι τελευταίες ειδήσεις από το μέτωπο της νόσου Αλτσχάιμερ, μάστιγα των ηλικιωμένων. Μόλις το 5% των περιπτώσεων οφείλεται σε γενετικά αίτια, ενώ το υπόλοιπο 95% προκαλείται από τη γήρανση. Με την πάροδο των χρόνων συγκεντρώνονται στον εγκέφαλο αποθέσεις της πρωτεΐνης του βήτα-αμυλοειδούς, που προκαλεί φλεγμονές, βλάβες και καταστροφή των νευρώνων. Ο Μπράιαν Μπέλιν, παθολόγος στο Πανεπιστήμιο Allegheny της Φιλαδέλφεια, εξέτασε δεκαεφτά ασθενείς που είχαν προσβληθεί από τη νόσο του Αλτσχάιμερ και εντόπισε στον εγκέφαλο όλων ένα κοινό βακτηρίδιο: τη χλαμυδία pneumoniae.

Εγκεφαλική μόλυνση

Ο Μπέλιν προσπάθησε να αποδείξει ότι η φλεγμονή της νόσου του Αλτσχάιμερ προέρχεται από βακτηριδιακή μόλυνση. Έτσι διοχέτευσε έναν τύπο χλαμυδίας σε μερικούς ποντικούς. Μετά από τρεις μήνες ο εγκέφαλος των μικρών θηλαστικών ήταν γεμάτος από βήτα-αμυλοειδείς. Η χλαμυδία ίσως προκαλεί σκλήρυνση των αρτηριών, κάτι που αποδέχεται ο Ευθύμιος Δεληαργύρης, καρδιολόγος στο Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνα.

Μελέτες που έγιναν στη Φιλανδία, στην Ιταλία, στην Αγγλία, στην Αργεντινή και στις ΗΠΑ επιβεβαίωσαν ότι αυτό το βακτηρίδιο αναπτύσσεται στις πλάκες της χοληστερίνης. Υπάρχουν μάλιστα δύο ενδείξεις: Πρώτον, όποιος έχει το DNA του βακτηριδίου χλαμυδία στις πλάκες, το σημείο δηλαδή της μόλυνσης, διατρέχει μεγαλύτερο κίνδυνο να πάθει έμφραγμα ή εμβολή. Δεύτερον, η θεραπεία με αντιβιοτικά μετά την πρώτη προσβολή περιορίζει τον κίνδυνο να προσβληθεί ξανά.

Αυτογκόλ του ανοσοποιητικού

Τα εσωτερικά κύτταρα των στεφανιαίων αρτηριών που έχουν προσβληθεί από τη χλαμυδία παράγουν το ένζυμο χυμοσίνη. Αυτή επιστρατεύει στα εσωτερικά τοιχώματα των αρτηριών λευκοκύτταρα για να αντιμετωπίσει τη μόλυνση. Έτσι δημιουργείται μια φλεγμονή η οποία συνεχίζεται, γιατί δεν μπορεί να εξουδετερώσει τη χλαμυδία. Ίσως μάλιστα να είναι υπεύθυνη για τη φλεγμονή η πρωτεΐνη CRP.

Όσον αφορά στους ιούς, αυτοί κρίνονται ένοχοι για το άσθμα. Ο Ντέιβιντ Λιούις, από το Πανεπιστήμιο Στάνφορντ της Καλιφόρνια, διοχέτευσε τον ιό της γρίπης Α στον οργανισμό κάποιων ποντικών και παρατήρησε ότι τα ζώα απέκτησαν μεγαλύτερη ευαισθησία στις πνευμονικές αλλεργίες. Επιδημιολογική μελέτη στο Βασιλικό Κολέγιο Γενικής Ιατρικής στην Αγγλία αποκάλυψε ότι η μείωση των αναπνευστικών μολύνσεων ακολουθείται από μείωση των κρουσμάτων άσθματος στην προσχολική ηλικία από το 1993-2002.

Οι ιοί ίσως εμπλέκονται και στην εκδήλωση αυτοανοσολογικών νόσων. Πολλοί ερευνητές τονίζουν ότι κάποιες φλεγμονές αναπτύσσονται λόγω της εσφαλμένης αντίδρασης του ανοσοποιητικού συστήματος, το οποίο αναγνωρίζει ως ξένους τους ιστούς του σώματος και επιτίθεται εναντίον τους. Ίσως αυτή να είναι η αιτία του νεανικού διαβήτη, της ρευματοειδούς αρθρίτιδας και του συστηματικού ερυθηματώδους λύκου. Ο λύκος είναι το σοβαρότερο από τα τρία νοσήματα, καθώς προκαλεί φλεγμονές στο δέρμα, στις αρθρώσεις, στους μυς, στο νευρικό σύστημα, στους πνεύμονες και στην καρδιά.

Απόπτωση

Όποια κι αν είναι η αιτία εμφάνισης των φλεγμονών, μάλλον πλησιάζει η ώρα που θα βρούμε έναν αποτελεσματικό τρόπο για να τις αντιμετωπίσουμε. Οι ερευνητές απέδειξαν ότι τα λεμφοκύτταρα Τ -τα οποία στην περίπτωση του λύκου επιτίθενται σε όργανα του σώματος – εκκρίνουν αυξημένες ποσότητες του ενζύμου CΟΧ-2 και προκαλούν φλεγμονές. Άλλα ένζυμα όπως τα C-FLIP εμποδίζουν τα απείθαρχα λεμφοκύτταρα Τ να αυτοκαταστραφούν. Τα anti-Cox-2, αντιφλεγμονώδη νέας γενιάς, αναστέλλουν τη δράση του CΟΧ-2 και αναγκάζουν τα άτακτα κύτταρα να αυτοκτονήσουν. Οι επιστήμονες ονόμασαν αυτό το φαινόμενο «απόπτωση».

Πρόληψη με ασπιρίνη

Στις περισσότερες περιπτώσεις η ασπιρίνη αρκεί για να αντιμετωπίσουμε μια φλεγμονή. Η ιατρική σχολή του Dartmouth απέδειξε ότι αυτό το κοινό φάρμακο μειώνει τη μολυσματική ικανότητα πολλών βακτηριδίων όπως του σταφυλόκοκκου aureus.

Επίσης προστατεύει από το έμφραγμα και την εμβολή, αφού αναστέλλει την έκλυση ενζύμων CΟΧ. Μια μικρή ποσότητα ασπιρίνης -80-250 mg/μέρα- ελαχιστοποιεί κατά 1/3 τον κίνδυνο εμφράγματος. Ταυτόχρονα μειώνει σε ποσοστό 20-30% τις πιθανότητες εμφάνισης όγκων στο παχύ έντερο, το ορθό και το στήθος, κατά 20% στις ωοθήκες και στον προστάτη και κατά 50% στο στομάχι και στον οισοφάγο.

Επιπλέον ελαχιστοποιεί τον κίνδυνο εκδήλωσης λευχαιμίας σε ενηλίκους και της νόσου του Αλτσχάιμερ στους ηλικιωμένους. Πώς συμβαίνει αυτό; Ειδικοί υποστηρίζουν ότι το φάρμακο αναγκάζει τα καρκινικά κύτταρα να αυτοκτονήσουν. Μοναδικές παρενέργειες της ασπιρίνης στους ενηλίκους είναι η γαστρίτιδα και το έλκος.