Όταν το 1960 διεξαγόταν στη Θεσσαλονίκη η Εβδομάδα Ελληνικού Κινηματογράφου, λίγοι φαντάζονταν ότι γεννιόταν ένας από τους μακροβιότερους κινηματογραφικούς θεσμούς της Ευρώπης. Και αν η πόλη μας δεν έγινε Κάννες, Βενετία ή Βερολίνο, αυτό δεν συνιστά πρόβλημα. Διότι πολύ απλά το πάπλωμά μας δεν έφτανε ποτέ για κάτι περισσότερο!
Η Εβδομάδα ονομάστηκε σύντομα Φεστιβάλ, τα χρόνια πέρασαν και το μετέτρεψαν σε πατρίδα του ΝΕΚ, του Νέου Ελληνικού Κινηματογράφου δηλαδή, που ήρθε -όταν όλα τα έσκιαζε η φοβέρα και τα πλάκωνε η σκλαβιά της χούντας- να βγάλει από το τέλμα της επταετίας όλο τον ελληνικό πολιτισμό. Με το κοινό να κραυγάζει την ετυμηγορία του για κάθε ταινία, ειδικά μετά το 1973, από τα «ορεινά» της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών, τον αγαπημένο Β΄ εξώστη, περάσαμε στην αποκήρυξη της καλπάζουσας βαριάς κουλτούρας.
Τι σήμαινε η διαρκής, δικαιολογημένη, γκρίνια των θεατών; Ότι το φεστιβάλ, μετά τις «μέρες κρασιού και λουλουδιών» του ’83 και ’84, όταν στην αίθουσα παίζονταν «Ρεμπέτικο» και «Γλυκιά συμμορία», κατέληγε, στο λυκόφως της ίδιας δεκαετίας του ’80, να περιλαμβάνει ελληνικά φιλμ μετρημένα στα δάχτυλα του ενός χεριού και να μετρά ελάχιστους πιστούς. Χρειαζόταν κάτι νέο…
Η πολιτεία, ακούγοντας επιτέλους προτάσεις φορέων του χώρου, με την Πανελλήνια Ένωση Κριτικών Κινηματογράφου να πρωτοστατεί, αποφάσισε να εμπλουτίσει το πρόγραμμα του φθίνοντος φεστιβάλ με ένα πολύ δυνατό, στο ξεκίνημά του, Διεθνές Διαγωνιστικό Τμήμα, αλλά και παράλληλες ενότητες προβολής του παγκόσμιου (ανεξάρτητου, κατά βάση) σινεμά. Ο ελληνικός κινηματογράφος όφειλε να προσαρμοστεί, βγαίνοντας από το καβούκι του και τον αυτοεγκλεισμό του, παλεύοντας να κοιτάξει στα μάτια την υπόλοιπη υφήλιο. Ο διευθυντής Μισέλ Δημόπουλος, κριτικός κινηματογράφου ο ίδιος, έδωσε το στίγμα. Η αλλαγή ωφέλησε. Οι Θεσσαλονικείς (και οι φοιτητές που τούτη η πόλη φιλοξενεί) λάτρεψαν τη νέα κατάσταση και έδωσαν ώθηση.
Και ύστερα… ήρθαν οι μέλισσες! Όσοι είχαν την ονείρωξη ότι η φτωχομάνα ήταν σε θέση να αντικαταστήσει τις φεστιβαλικές υπερδυνάμεις, έκαναν μια καθαρά πολιτική επιλογή: Να αφήσουν στην άκρη την ποιότητα για την ποσότητα. Τον κριτικό λόγο τον διαδέχθηκε η… παραγωγική διαδικασία. Το χρήμα έρρεε γενικά και αδιάκριτα, δεξιά και αριστερά, φαμίλιες προσκαλούνταν για να προσδώσουν ονειρεμένη γκλαμουριά, αλλά η κρίση ερχόταν.
Τότε, με ομιχλώδη τρόπο, οι έλληνες δημιουργοί ξέχασαν την κοιτίδα τους. Μεγαλοπιάστηκαν και αυτοί, ορέχτηκαν τα δικά τους Όσκαρ, σκόρπισαν στα εξ ων συνετέθη το κορμί τού φεστιβάλ, σαν να ήταν τέφρα νεκρού. Και η επόμενη διοίκησή του, παραδόξως, ουδόλως θίχτηκε, παρατηρώντας αφ’ υψηλού τα γεγονότα!
Είχε λοιπόν όντως πεθάνει; Θέλουμε να πιστεύουμε πως όχι! Το λάθος της εγκατάλειψης της Θεσσαλονίκης από το ελληνικό σινεμά, αλλά και του ελληνικού σινεμά από τη Θεσσαλονίκη, ειδικά τώρα, που οι αγελάδες αδυνάτισαν, πρέπει να επανορθωθεί. Χωρίς την ελληνικότητά του, ενωμένο – δυνατό, το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης χάνει τεράστιο μέρος της δυναμικής του.
Οι απαιτήσεις της εποχής από τη διοίκηση του φεστιβάλ, είναι απλές: Να ξαναστήσει τον θεμέλιο λίθο του, το ελληνικό κομμάτι. Εξάλλου, δεν έχει πια τις ανέσεις, ας εκτιμήσει επομένως αυτό που διαθέτει. Ας επανασυγκολλήσει το ραγισμένο γυαλί, μια που όλα κατατείνουν στο ότι και η άλλη πλευρά (δεν είναι πόλεμος, αλλά κόντεψε να γίνει) θα αναλάβει τις ευθύνες της και θα επανέλθει δριμύτερη, αν κληθεί ειλικρινά πίσω.
Το φεστιβάλ δυσκολεύτηκε στα παιδικά του χρόνια, στην εφηβεία του, στα πρώτα -άντα του. Εδώ και αρκετά χρόνια, βιώνει την κρίση της μέσης ηλικίας. Ώρα να την ξεπεράσει!
