Zodiac (2007). Θρίλερ μυστηρίου

• Είδος ταινίας: Θρίλερ μυστηρίου
• Σκηνοθεσία: David Fincher
• Ηθοποιοί: Jake Gyllenhaal, Mark Ruffalo, Robert Downey Jr., Anthony Edwards, Gary Oldman, Bijou Phillips, Brian Cox, Chloë Sevigny, Dermot Mulroney, Elias Koteas, Adam Goldberg, Donal Logue, Ezra Buzzington
• Διάρκεια: 158 λεπτά
• Ημερομηνία κυκλοφορίας: 28 Φεβρουαρίου 2007
• Παραγωγή: Warner Bros., Paramount Pictures
• Προϋπολογισμός ταινίας: 65 με 85 εκατομμύρια δολάρια
• Box office: 84.7 εκατομμύρια δολάρια

This is the Zodiac speaking:

«Μ’ αρέσει να σκοτώνω ανθρώπους γιατί έχει πολύ πλάκα… έχει πιο πολύ πλάκα από το να σκοτώνεις σε άγριο παιχνίδι σε δάσος γιατί ο άνθρωπος είναι το πιο επικίνδυνο από όλα το να σκοτώνεις κάτι μου δίνει την πιο συναρπαστική εμπειρία είναι καλύτερο και από ένα πήδημα με ένα κορίτσι το πιο ωραίο σημείο του είναι ότι όταν πεθάνω θα ξαναγεννηθώ στον παράδεισο και αυτοί που έχω σκοτώσει θα γίνουν σκλάβοι μου δεν θα σας δώσω το όνομα μου επειδή θα προσπαθήσετε να μειώσετε ή να επέμβετε πάνω στην συλλογή μου από σκλάβους για την ζωή μου μετά τον θάνατο»

Με αυτό το μήνυμα ο Zodiac είπε καλημέρα στον κόσμο του San Francisco με τον δικό του τρόπο. Ποιος ήταν ο Zodiac; Μην με ρωτάτε πολλά δεν θα ήθελα να ξέρω τίποτα για τον άνθρωπο που έγραψε το παραπάνω γράμμα! Τα λόγια του δεν μου φαίνονται σαν μερικές ακόμα τρομακτικές κουβέντες στον μεγάλο κατάλογο αυτών που έχω ακούσει ή ακόμα και διαβάσει στην ζωή μου, αλλά σαν κατάθεση ψυχής υπό την σκιά μιας άλλης πραγματικότητας, μιας πραγματικότητας που έχει ξεχυθεί από μια παρανοϊκή φύση (τετρασδιάστατη, μπορεί και δισδιάστατη βέβαια!) και σαν να μην έφτανε αυτό κατάφερε να συνδέσει το ψευδώνυμο του με τον νούμερο ένα τρόμο των κατοίκων του San Francisco στα τέλη της δεκαετίας του 60’ και για πολλές δεκαετίες μετά.

Μόλις εμπεδώσω λίγο τι έγραψε αυτός ο τύπος, με το που συνειδητοποιώ απόλυτα ότι το εν λόγω γράμμα δημοσιεύτηκε στην πραγματικότητα σε δυο πολύ μεγάλες εφημερίδες του San Francisco και δεν είναι το δημιούργημα της φαντασίας ενός φιλόδοξου καλλιτέχνη, ούτε ένας αστικός μύθος που λένε οι έφηβοι στις αναζητήσεις τους σε ένα επαρχιακό νεκροταφείο… ότι είναι πέρα για πέρα αληθινό, τότε ένα παγωμένο κύμα αίματος κατεβαίνει από το μυαλό μου και ξεχύνεται στην ραχοκοκαλιά χωρίς να μου δώσει χρόνο να αναπνεύσω.

Ο τρόμος απέκτησε όνομα και πλημμύρισε κι άλλες ραχοκοκαλιές με παγωμένο αίμα. Γέμισε μια ολόκληρη γενιά με φόβο και ακόμα περισσότερο τους μικρούς της απογόνους. Ο μπαμπούλας του David Fincher… ενός από τα παιδιά που μεγάλωσαν αγκαλιά με το αρκουδάκι τους, καρφιτσώνοντας του μια κονκάρδα στο πέτο με την πιο διάσημη ατάκα της εποχής… «Δεν είμαι ο Paul Avery»

Ο Fincher για να γυρίσει αυτή την ταινία στήριξε το σενάριο του πάρα πολύ σε αυτό το φόβο. Ένας φόβος, που σε κάθε παιδί που μεγαλώνει με αυτόν ριζωμένο στην καρδιά, μετατρέπεται κατά την ενηλικίωση του σε εμμονή. Ο Μπαμπούλας, ο Αι Βασίλης, ο Σούπερμαν, ο Καραγκιόζης, ο Tyler Durden (!). .. είναι ήρωες και αντιήρωες στους οποίους αντανακλάται η έκφραση της δημιουργικότητας των ανθρώπων μιας κοινωνίας… ο Zodiac είναι το δημιούργημα της ίδια της κοινωνίας… και είναι ένα τέρας. Το δέος που προκαλεί αυτή η γέννηση δεν είναι από χαρά… και η ανάγκη για λίγο φως κάτω από την σκιά στο πρόσωπο ενός «διαφορετικού» ανθρώπου είναι επιτακτική, είναι ένα κατασκεύασμα των Ερινυών… και τον Fincher τον έχουν βάλει στο μάτι.

Το κυνήγι αυτό για την αποκαθήλωση της μάσκας του μανιακού αυτού δολοφόνου (δεν μου αρέσει καθόλου ο χαρακτηρισμός… άλλα τι να κάνω) έγινε εμμονή και σε άλλους τρεις άνδρες εκτός του Fincher. Τρεις ζωές που ακολουθώντας τα χιλιάδες στοιχεία του «φακέλου Zodiac» παρασυρθήκαν σε μια απότομη βουτιά στον πάτο των ψυχών τους ζητώντας να βρουν την ταυτότητα τους και συνάμα μια λύτρωση μέσα από αυτή του Zodiac. Από τους τρεις ο πιο παράξενος αλλά ταυτόχρονα και πιο διορατικός ήταν o Robert Graysmith (Jake Gyllenhaal)…

Ένας σκιτσογράφος της εφημερίδας San Francisco Chronicle(μια από τις δυο εφημερίδες που λάμβανε τα περίφημα μηνύματα του Zodiac) που με την ντροπαλή, αγαθή συμπεριφορά του διείσδυσε ακόμα βαθύτερα. από τον συνάδελφο του αστυνομικό συντάκτη Paul Avery (Robert Downey Jr.) στο σκοτεινό λαγούμι του Zodiac, αλλά και από τον επιθεωρητή David Toschi (Mark Ruffalo) επικεφαλής της αστυνομίας στην υπόθεση. Η χημεία μεταξύ των τριών πρωταγωνιστών είναι πάντως μαγική. Τρεις τελείως διαφορετικοί κόσμοι και προσωπικότητες που όμως κατάφεραν να ενωθούν υπό το έλεος μιας μόνιμης απειλής.

Τώρα που το καλοσκέφτομαι βέβαια και η παρουσία του Downey πάντα είναι απειλητική για μια ταινία αλλά και άξια αναφοράς -σε συνεργασία αυτή τη φορά με τον Gyllenhaal που ήταν κομματάκι υπερβολικός στον ρόλο του -αφού κατάφερνε σε κάθε σκηνή που συμμετέχει να κατακλύζει την οθόνη με μια παράξενη αυτοπεποίθηση που κατέληγε σε ένα είδος αφέλειας που δυσκολεύομαι να περιγράψω (όποιος βγάζει άκρη με αυτόν τον τύπο να μου πει και εμένα).

Ακόμα και η παρουσία του Brian Cox στο ρόλο του Melvin Belli αξίζει εύσημα αφού δείχνει την προσοχή που δόθηκε κατά την δημιουργία του Zodiac, σκηνοθετικά αλλά και υποκριτικά, στην αναπαράσταση της εποχής και του τόπου της ιστορίας.

Βλέποντας την ταινία (για δεύτερη φορά) και βασιζόμενος στο ότι η διασκευή του σεναρίου από τον James Vanderbilt έγινε με βάση τα δυο αφιερωμένα βιβλία του Graysmith στην αναζήτηση του Zodiac, ξεπρόβαλε μπροστά μου η απάντηση στο πως ένας απλός σκιτσογράφος μπόρεσε να ενώσει τα πάμπολλα κομμάτια αυτής της υπόθεσης σε ένα, καταφέρνοντας (και μόνο αυτός) να δώσει μια επαρκή λύση στο μυστήριο.

Αυτός δεν είναι άλλος από το ότι ο Graysmith δεν ήταν ένα παρακλάδι αυτής της υπόθεσης. Δεν αναγκάστηκε ποτέ να συγκρουστεί με τον Zodiac από κάποια συγκυρία ή από επαγγελματική υποχρέωση, αλλά το επέλεξε και οικειοθελώς χώθηκε στην υπόθεση προσπαθώντας να γίνει μέρος της. Τα στοιχεία που συνέλεξε βέβαια ήταν επαρκή για τους αναζητητές του Zodiac και για την λύτρωση τους από τις εμμονές. Όχι όμως και για την δικαιοσύνη, αλλά λέμε τώρα…

Ο Fincher στο παρελθόν έχει γυρίσει άλλη μια αστυνομική ταινία με serial killer το “Seven” και μόνο με γνώμονα αυτή είχα δημιουργήσει μεγάλες προσδοκίες για την εν λόγω. Στο δια ταύτα όμως μπορώ να πω πως απογοητεύτηκα λιγάκι βγαίνοντας από την αίθουσα. Η πρώτη μιάμιση ώρα, πραγματικά, ούτε που κατάλαβα πως πέρασε. Η μουσική ήταν υπέροχη, ούτε πολύ δυνατά ούτε πολύ σιγά, διακριτική και επιμελής. Η δράση ακολουθούσε το ίδιο τέμπο με μερικά «αναζωογονητικά»(σε εισαγωγικά, μην με περάσει και κανένας για ψυχάκια) διαλείμματα ωμότητας από τις σκηνές των δολοφονιών (παρεμπιπτόντως, η πρώτη σκηνή είναι εκπληκτική).

Οι ηθοποιοί ήταν σαν καθημερινοί άνθρωποι του San Francisco του 70 ή του 80 και φέρονταν αναλόγως, καθώς η ανάγκη του Fincher για μια πειστική αναπαράσταση της εποχής φαίνεται να ήταν και πρωταρχικός σκοπός. Τέλος πάντων, η χημεία απέδωσε και η ταινία προχωρούσε μια χαρά σε ένα σταθερό ρυθμό, αργό μεν αλλά γεμάτο μυστήριο και απότομες εξάρσεις.

Κάπου εκεί όμως -σε μια σκηνή όπου ο Fincher δίνει ρέστα χτίζοντας σε εξήντα δευτερόλεπτα την Transamerica Pyramid- η ταινία μου φαίνεται ότι αλλάζει ρότα και μάλιστα με χειρόφρενο! Αυτή η ατμόσφαιρα μυστηρίου αρχίζει να διαλύεται και να δίνει την θέση της μόνο στην όμορφα τοποθετημένη καθημερινότητα.

Η εμμονή του Graysmith γίνεται και εμμονή του Fincher και σε όποιον θεατή διαφεύγει η αληθινή ιστορία της ταινίας (όπως εμένα π.χ.) η κούραση κάνει την εμφάνιση της. Πολλά στοιχεία, λίγη δράση, πολύς Gyllenhaal σε ρόλο προσκοπικού λυκόπουλου και σαν αποτέλεσμα… ανία για μια συνεχόμενη ώρα και κάτι ψιλά, μέχρι την τελική αποκάλυψη. Πραγματικά κάπου βαρέθηκα. Σκεφτόμουν πότε θα τελειώσει η ταινία να φύγω παρά τους 35 βαθμούς έξω και το υπέροχο κλιματιστικό μέσα.

Συνολικά πάντως δεν μιλάμε για μια άσχημη ταινία. Αντιθέτως. Είναι όμως καθαρά αστυνομική, είδος αρκετά κορεσμένο, και μάλιστα χωρίς καμία νέα οπτική ή κάτι πρωτοποριακό. Από την ματιά της τεχνικής φύσης της και όσο αναφορά σκηνοθεσία, ερμηνείες, σενάριο, υποκριτική, όλα είναι σχεδόν άψογα.

Όμως κάτι λείπει. Ίσως να μου έλειψε εμένα ότι δεν είμαι κάτοικος του San Francisco (όπως παραδείγματος χάριν θα μου έλειπε να μην είμαι Έλληνας βλέποντας τους 300!). Ίσως να περίμενα πολύ περισσότερα στην ατμόσφαιρα της ταινίας από ένα σκηνοθέτη σαν τον Fincher. Ειδικότερα μετά από πέντε χρόνια κινηματογραφικής απουσίας και ακόμα πάρα πολύ πιο ειδικότερα (και όποιον άλλο πλεονασμό μπορώ να κάνω) μετά από μια μέτρια ταινία όπως το Panic Room. Αλλά…

Η μόνη πρόταση που μπορώ να κάνω σε όποιον διατίθεται να δει το Zodiac, είναι να ψάξει την υπόθεση της πριν την προβολή. Ίσως να γίνει πιο ενδιαφέρουσα η ατμόσφαιρα γνωρίζοντας ότι πρόκειται για αληθινή ιστορία. Έμένα πάντως την δεύτερη φορά που την είδα λειτούργησε θετικά αυτή η γνώση.

Easy To Be Hard

How can people be so heartless
How can people be so cruel
Easy to be hard, easy to be cold

How can people have no feelings
How can they ignore their friends
Easy to be proud, easy to say no

Especially people who care about strangers
Who care about evil and social injustice
Do you only care about bleeding crowd
How about a needing friend, I need a friend

How can people be so heartless
You know I’m hung up on you
Easy to be proud, easy to say no

Especially people who care about strangers
Who care about evil and social injustice
Do you only care about bleeding crowd
How about a needing friend, we all need a friend

How can people be so heartless
How can people be so cruel
Easy to be proud, easy to say no
Easy to be cold, easy to say no
Come, on, easy to give in, easy to say no
Easy to be cold, easy to say no
Much too easy to say no

*Το παραπάνω είναι το κομμάτι εισαγωγής της ταινίας… αφιερωμένο σε όσους έχουν χάσει το χαμόγελο τους από τις ανά τον κόσμο απειλές!

Δείτε παρακάτω το τρέιλερ της ταινίας Zodiac (2007), το οποίο είναι Θρίλερ μυστηρίου.