Τι μας μαθαίνουν τα βιβλία

Τι μας μαθαίνουν τα βιβλία

«Πιστέψαμε σε οτιδήποτε άλλο εκτός από την ελευθερία μας, το ανεμπόδιστο δηλαδή της εσωτερικής μας ζωής. Ένας ψαράς που κάνει την ίδια δουλειά επί εβδομήντα χρόνια μπορεί να αισθάνεται απολύτως ελεύθερος, παρά τους οικονομικούς περιορισμούς που υφίσταται. Ένας πάμπλουτος επιχειρηματίας αντίθετα ίσως να αισθάνεται ένα φοβερό ψυχικό κενό και να ‘ναι σκλάβος ενός πράγματος που δεν μπορεί καν να ορίσει… Σκοπός μου δεν είναι να γράφω βιβλία. Σκοπός μου είναι να ζω. Γράφω γιατί έτσι το φέρνει πού και πού η ζωή… Δεν ξέρω ποιος είναι ο σκοπός μου. Προσπαθώ να ζω μέσα σε μια απόλυτη ελευθερία χωρίς να αυθαιρετώ».

Λόγια του Xρήστου Bακαλόπουλου. Λόγια απλά, μεστά, πολύτιμα. Λόγια που τα δροσίζει το αεράκι της ζωής και τα πυρώνει το θέρος. Λόγια που τα εμπνέει το πολύ διάβασμα όταν όμως χορεύει αγκαλιά με την ανάσα της ζωής, με το να ζεις σε χρόνο ενεστώτα, με το να είσαι άνθρωπος του απολύτου παρόντος. Λόγια που μας τα μαθαίνουν τα βιβλία, αλλά και λόγια που μας μαθαίνουν τι να μας μαθαίνουν τα βιβλία. Λόγια που μας κάνουν να μιλήσουμε για τα βιβλία, για την ουσία του τι είναι τα βιβλία στη ζωή μας.

Τώρα που καταφθάνει ορμητικά το καλοκαίρι, θυμόμαστε και πάλι ότι, σε αντίθεση με τη γνωστή και διαδεδομένη αντίληψη, οι βιβλιόφιλοι ανθίζουν, πάλλονται, παίρνουν τους δρόμους αναζητώντας νέα πολύτιμα διαμάντια για τις βιβλιοθήκες και, κυρίως, τις μυχιοθήκες τους, συναντιούνται με φίλους και κουβεντιάζουν και καβγαδίζουν για το άρωμα μιας φράσης του Mαρσέλ Προυστ, για την ευωδιά ενός στίχου του Oδυσσέα Eλύτη, για το αν η «Mικρή Aδελφή» του Pέιμοντ Tσάντλερ εκδόθηκε προσφάτως από τον Kέδρο ή από το Mεταίχμιο (ο υπογράφων κέρδισε περιχαρής ένα μπουκάλι ουίσκι παίζοντας αυτό το στοίχημα), για το ποιο βιβλίο θα παίρναμε μαζί μας και σε ποιο νησί, για το ποιος είναι ο μέγιστος ερωτικός συγγραφέας και ποιος ο ανυπέρβλητος φιλόσοφος (σε μια τέτοια πολύωρη συζήτηση, αναζήτηση πρώτευσαν οι Malcolm Lowry και Georg Friedrich Hegel), για το γιατί λατρεύουμε το ποίημα «N» του Γιάννη Eυσταθιάδη (εκδόσεις Ύψιλον), για το πότε θα εκδοθεί, από την Eστία, η θαυμαστή μετάφραση του «Tαξιδιού» του C?line που εκπόνησε η Σεσίλ Iγγλέση-Mαργέλλου (Aδημονούμε! Ω, πόσο αδημονούμε!), για το εάν το εκδοτικό γεγονός της χρονιάς είναι η κυκλοφορία της «Aρνητικής Διαλεκτικής» του Adorno (μετάφραση Λευτέρης Aναγνώστου, εκδόσεις Aλεξάνδρεια) ή η «Oνειρική Yφή της Πραγματικότητας» του Xρήστου Bακαλόπουλου (Eστία), για τις πολύπτυχες σχέσεις κινηματογράφου και λογοτεχνίας, για το κατά πόσον θα έπρεπε να δοθεί το Nόμπελ στον Bob Dylan, που το θαυμαστό του ποιητικό έργο θα εκδοθεί στο σύνολό του από τον Iανό.

Tα βιβλία μας μαθαίνουν την τέχνη των αλλεπάλληλων συνειρμών, μια τέχνη που μας φέρνει σιμά στην έσω αλλά και στην καθημερινή μας αλήθεια. Ένα πολυσέλιδο βιβλίο (860 σελίδες) του Bryan D. Palmer, με τίτλο «Oι Kουλτούρες της Nύχτας» (μτφρ. Tρισεύγενη Παπαϊωάννου, εκδ. Σαββάλας), μας μαθαίνει πολλά για τη μαγεία και την επικινδυνότητα της ζωής τη νύχτα, ενώ, με το ξημέρωμα, ένα άλλο βιβλίο, οι «Iστορίες του Mποξ» του Jack London (μτφρ. Aνδρέας Aποστολίδης, εκδ. Άγρα), μας θυμίζει ότι η λογοτεχνία δεν είναι μια απόμακρη ελιτίστικη ιστορία αλλά εμπλέκεται με όλες τις όψεις της ζωής, από τις πιο τρυφερές έως τις πλέον βίαιες, και συνέβαινε ανέκαθεν αυτό, καίτοι ενίοτε κάποιοι το λησμονούν.

Tα βιβλία μας μαθαίνουν ότι μπορούμε κάλλιστα να αλληλογραφήσουμε με έναν μεγαλοφυή μουσικό, όπως κάνει ο Eρίκ-Eμανουέλ Σμιτ στο «H Zωή μου με τον Mότσαρτ» (μτφρ. Aχιλλέας Kυριακίδης, εκδ. Opera), ότι η φαντασία, όταν συνδυάζεται με την κομψότητα, μπορεί να μας προσφέρει ένα πρισματικό έργο, όπως είναι ο «Kαθρέφτης του Tυφλού» του Aχιλλέα Kυριακίδη (εκδ. Πόλις), και αίφνης να μας θυμίσουν μιαν έξοχη ευχή του Mπαλτάσαρ Γκρασιάν, ταξιδεύοντάς μας στο ισπανικό μπαρόκ: «A, τι καλά θα ήταν αν υπήρχαν καθρέφτες της νόησης, όπως υπάρχουν καθρέφτες για τα πρόσωπα! Kαθένας οφείλει να είναι ο καθρέφτης του εαυτού του~ και αυτός ο καθρέφτης φαλκιδεύει εύκολα τα πράγματα. Όποιος εμφανίζεται ως κριτής του εαυτού του, εύκολα βρίσκει προφάσεις διαφυγής και πάθη έτοιμα να τον πλανέψουν» γράφει ο μεγάλος στοχαστής στον «Ήρωα» (μτφρ. Φίλιππος Δ. Δρακονταειδής, εκδ. Eστία).

Tα βιβλία μας μαθαίνουν να επανερχόμαστε από το τότε στο τώρα, να παρακολουθούμε με λέξεις και εικόνες να φουντώνει ένα αντικαπιταλιστικό κίνημα έμπλεο πάθους και φαντασίας σε κάθε γωνιά του πλανήτη, όπως συμβαίνει με τον τόμο «Eίμαστε Παντού» (μετάφραση Mαρία Σκαμάγκα, εκδόσεις Oξύ & Ποντίκι), και μετά να διαβάζουμε ένα ποίημα του Hλία Λάγιου, «Πως ήμουνα σε στρωμένο τραπέζι~ μαζί μου ο Xρήστος κι ο Σταμάτης κι ο Yπέρμαχος ο Tάκης~/ κι ο Aντρέας και η Eύη και η Άννα κι η Mαρίνα~/ κι άχνιζε η γίδα η βραστή στην κατσαρόλα, κόκκινο κρασί~/ πλήθαιναν γύρω μου και να τους κλάψω δεν μπορούσα», από την «Πράξη Yποταγής» (εκδόσεις Eρατώ), κι ακόμα πιο μετά να βάζουμε τον λατρεμένο Dunhill και την ταμπακέρα με τον Bob Dylan στην τσέπη και να κινάμε να βρούμε τους φίλους μας στα καφενεία, για να πιούμε και να κουβεντιάσουμε και να καβγαδίσουμε και να φιλιώσουμε, περικυκλωμένοι τρυφερά από τα βιβλία που μας έμαθαν ν’ αγαπάμε τους ανθρώπους και τις αντιφάσεις τους και τα πάθη τους και τις σχάσεις τους και τις βουλήσεις τους και τα μεταξένια βλέμματά τους.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Παρακαλώ εισάγετε το σχόλιο σας!
Παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας