Eternal Sunshine οf the Spotless Mind (2004). Η Αιώνια Λιακάδα ενός Καθαρού Μυαλού

• Είδος: Αισθηματική κομεντί, φαντασίας
• Σκηνοθεσία: Michel Gondry
• Ηθοποιοί: Jim Carrey, Kate Winslet, Kirsten Dunst, Mark Ruffalo, Tom Wilkinson, Elijah Wood, Ellen Pompeo, David Cross
• Διάρκεια: 108 λεπτά
• Ημερομηνία κυκλοφορίας: 19 Μαρτίου 2004
• Ελληνικός τίτλος: Η Αιώνια Λιακάδα ενός Καθαρού Μυαλού
• Παραγωγή: Focus Features
• Προϋπολογισμός ταινίας: 20 εκατομμύρια δολάρια
• Ακαθάριστα έσοδα: 74 εκατομμύρια δολάρια

Φανταστείτε να είχατε την δυνατότητα να σβήσετε από τη μνήμη σας όλες σας τις κακές αναμνήσεις. Οτιδήποτε βιώσατε αρνητικά και σας προσέφερε μόνο άσχημα συναισθήματα. Φαντάζει ανακουφιστικό έτσι;

Σε έναν τέτοιο κόσμο μας ταξιδεύει η ευφάνταστη πένα του Τσάρλι Κάουφμαν στην ταινία «Αιώνια Λιακάδα Ενός Καθαρού Μυαλού». Μετά τα «Στο Μυαλό του Τζον Μάλκοβιτς» και «Adaptation» αν και τον είχα σε εκτίμηση ως σεναριογράφο, από απόψεως πρωτοπορίας και φρέσκων ιδεών, από την άλλη είχα σχηματίσει τέτοια γνώμη για τα έργα του που συμπυκνωνόταν στη φράση «καλά τα πυροβολημένα σενάρια αλλά αυτά είναι too much για το έλκος μου».

Αυτή τη φορά όμως κατάφερε να κάνει κάτι εξίσου πρωτοποριακό αλλά κάπως πιο προσιτό στον οποιονδήποτε θεατή. Και αυτό το «στον οποιονδήποτε» δεν είναι κάτι που μπορεί να το καταφέρει ο κάθε σεναριογράφος. Γιατί για να το καταφέρει πρέπει να επικεντρωθεί στα συναισθήματα και όχι στον εντυπωσιασμό. Αυτό και έκανε.

Δεν θα ήθελα να επεκταθώ στα του σεναρίου γιατί όλη η έμπνευση, όλη η ιδέα πάνω στην οποία χτίστηκε θα χάσει το νόημά της. Η εφεύρεση-τρόπος διαγραφής αναμνήσεων αποτελεί τον «δορυφόρο» του «πλανήτη» που σχηματίζεται από τη σχέση των Τζόελ (Τζιμ Κάρευ) και Κλεμεντάιν (Κέητ Γουίνσλετ). Γνωρίζοντας μόνο αυτά θα απολαύσει κανείς καλύτερα τη συγκεκριμένη ταινία που βασίζει την ιδιομορφία της και το τελικό της αποτέλεσμα από άποψη συναισθημάτων και νοήματος αποκλειστικά στην χρονολογική σειρά με την οποία βλέπουμε τα δρώμενα.

Η ιδέα απλή. Η εκτέλεση ακόμα πιο απλή. Όμορφοι διάλογοι ντύνουν την ιστορία και ακόμα πιο όμορφες ερμηνείες δίνουν ψυχή στο σελιλόιντ και στο κεντρικό μήνυμα της ταινίας. Ο σκηνοθέτης Michel Gondry ανέλαβε να μεταφέρει για άλλη μια φορά στο πανί σενάριο του Κάουφμαν (το πρώτο ήταν το “Human Nature”). Και για άλλη μια φορά πέτυχε το στόχο του. Καθοδήγησε κάμερες και ηθοποιούς έχοντας σαν κέντρο του σύμπαντός του τα συναισθήματα και το αποτέλεσμα πραγματικά τον δικαίωσε.

Μερικές σκηνές είναι πέρα για πέρα αξιομνημόνευτες και «φωνάζουν» τολμώ να πω το πόσο πολύ ένα απλό και τόσο δυνατό συναίσθημα όπως η αγάπη μπορεί να καταγραφεί σε φιλμ εξαιτίας ενός εξίσου απλού και γεμάτου δύναμη πλάνου. Τη στιγμή λοιπόν που όλα έχουν να κάνουν με εναλλαγές συναισθημάτων και χρονικών περιόδων που συμβαίνουν αυτές θεωρώ πως γίνεται ακόμα πιο άμεσα αντιληπτό το πόσο στρωτή και επιτυχημένη είναι η σκηνοθεσία του Gondry.

Ως εκ τούτου αντιλαμβανόμαστε πως ουσιαστικά όλο το βάρος μπροστά από τις κάμερες πέφτει στις πλάτες του πρωταγωνιστικού ζευγαριού που τόσο ιδανικά υποδύονται ο Κάρευ και η Γουίνσλετ. Ο Τζιμ Κάρευ ξεδιπλώνει για άλλη μια φορά το αδιαμφισβήτητο ταλέντο για να υποδυθεί όμως σε αυτή την ταινία έναν χαρακτήρα εκ διαμέτρου αντίθετο από αυτούς που τον έχουμε συνηθίσει. Ήρεμος, γαλήνιος, λιγομίλητος, μοναχικός, ένας άνθρωπος που δίνει την εντύπωση ότι κάνει τα πάντα σε slow motion, αυτό που λέμε «φλούφλης» κοινώς στα ελληνικά. Ακόμα και σε αυτόν τον χαρακτήρα είναι άψογος!

Στον αντίποδα ο χαρακτήρας που ενσαρκώνει η Γουίνσλετ είναι εκ διαμέτρου αντίθετος από αυτόν του «Τζόελ». Γεμάτη ενέργεια, αυθόρμητη, παρορμητική και με δόσεις «υγιούς παράνοιας» φαντάζει την ίδια στιγμή το χειρότερο αλλά και το ιδανικότερο συμπλήρωμα για τη ζωή του Τζόελ. Η Γουίνσλετ, που δεν μας έχει συνηθίσει σε τέτοιους ρόλους, ή καλύτερα δεν μας έχει συνηθίσει σε τέτοιους καλούς ρόλους, είναι τόσο φυσική που με έκανε να αναφωνήσω «που κρυβόσουν τόσο καιρό πουλάκι μου;». Πραγματικά η ερμηνεία της είναι το κάτι άλλο.

Ο Κάουφμαν λοιπόν προφανώς επέλεξε να χτίσει δύο τέτοιους τόσο διαφορετικούς χαρακτήρες για να δώσει περισσότερη έμφαση στο μήνυμά του. Και ποιο είναι αυτό; Πέρα από κάποια γενικά συμπεράσματα που μπορεί να ισχύουν για τον καθένα που θα αφιερώσει 108 λεπτά για να παρακολουθήσει αυτή την ταινία, από εκεί και πέρα ποικίλλουν. Για άλλον μπορεί να είναι ότι όλα τελικά είναι στο μυαλό. Για άλλον το ότι αν καταπιέσουμε την αγάπη αυτή θα βρει τον τρόπο της και θα βγει πάλι στην επιφάνεια. Για κάποιον άλλον πως δεν πρέπει να φοβόμαστε την αγάπη. Μπορεί και για κάποιον άλλον τέλος να είναι όλα αυτά μαζί.

Προς το παρόν τίποτα από όλα αυτά δεν έχει σημασία. Σημασία έχει να μην χάσετε αυτή την ταινία. Ο Κάουφμαν «ζωγράφισε» αυτή τη φορά λιγότερο εκκεντρικά και περισσότερο γήινα αλλά κατάφερε να μου βγάλει συναισθήματα που είχα να νοιώσω σε σκοτεινή αίθουσα από το Big Fish του Τιμ Μπάρτον. Μην σας παραπλανήσει το ιδιόρρυθμο παρελθόν του σεναριογράφου. Δείτε το και δεν θα χάσετε!

Δείτε παρακάτω το τρέιλερ της ταινίας Eternal Sunshine οf the Spotless Mind (2004). Η Αιώνια Λιακάδα ενός Καθαρού Μυαλού.