The Day After Tomorrow (2004). Μετά την Επόμενη Μέρα

• Είδος: Ταινία επιστημονικής φαντασίας
• Σκηνοθεσία: Roland Emmerich
• Ηθοποιοί: Dennis Quaid, Jake Gyllenhaal, Emmy Rossum, Sela Ward, Dash Mihok, Jay O. Sanders
• Διάρκεια: 99 λεπτά
• Ημερομηνία κυκλοφορίας: 17 Μαΐου 2004
• Ελληνικός τίτλος: Μετά την Επόμενη Μέρα
• Παραγωγή: 20th Century Fox
• Προϋπολογισμός ταινίας: 125 εκατομμύρια δολάρια
• Ακαθάριστα έσοδα: 552 εκατομμύρια δολάρια

Ιδού ευθύς εξαρχής το συμπέρασμα στο οποίο καταλήγει κανείς βλέποντας την Επόμενη Μέρα: ο Ronald Emmerich είναι το αντίθετο του Woody Allen! Όχι δεν αναφέρομαι στις σκηνοθετικές ικανότητές τους, αλλά στο γεγονός ότι ο πρώτος καταστρέφει για τρίτη φορά τη Νέα Υόρκη, με προηγούμενες απόπειρες το Independence Day και το … αξέχαστο (!) ρεμέηκ του Godzilla.

Το ζητούμενο βέβαια είναι αν ο σκηνοθέτης καταφέρνει να προσφέρει κάτι περισσότερο. Γιατί το Independence Day μπορεί να ήταν για την εποχή του μια όντως καλή pop-corn blockbuster περιπέτεια, από αυτές που δεν έχουν σενάριο, ερμηνείες και γενικά όλα όσα συνθέτουν μια ταινία, είχε όμως σκηνές καταστροφής που λίγο πολύ έμειναν για αρκετό καιρό στο μυαλό μας μετά τη θέαση του έργου. Οι εποχές ωστόσο αλλάζουν, όπως και οι απαιτήσεις του κοινού.

Το στόρυ έχει γίνει αρκετά γνωστό από την επέλαση των τρέηλερς. Ο Jack Hall (Dennis Quaid) κλιματολόγος υποστηρίζει με σθένος την θεωρία του: το ρεύμα του κόλπου μπορεί κάποια στιγμή να σταματήσει, εξαιτίας της διαταραχής της ισορροπίας αλμυρού / γλυκού νερού, οφειλόμενη στο λιώσιμο των πάγων. Κάτι τέτοιο θα οδηγήσει το βόρειο ημισφαίριο σε μια νέα εποχή των παγετώνων. Ματαίως προσπαθεί να πείσει τους ηγέτες, ώσπου η ώρα μηδέν φτάνει πραγματικά.

Η συνταγή των ταινιών καταστροφής ακολουθείται πιστά. Οικοδομείται γύρω από την χρονολογική εξέλιξη μιας απειλής ένας μικρόκοσμος χαρακτήρων – απλών ανθρώπων. Το ψυχολογικό τρικ είναι απλούστατο: αν καταφέρει ο θεατής και συνδεθεί με ένα από τους χαρακτήρες, έστω θυμίζοντάς του μέρος της προσωπικότητάς του ή των αντιδράσεων του, ή εναλλακτικά αφυπνίζοντας τη συνείδησή του («και εγώ θα έτρεχα να τον σώσω»), αυτόματα τότε το βίωμα της καταστροφής γίνεται εντονότερο άρα και εντυπωσιακότερο.

Από την άλλη, ο ήρωας είναι συνήθως ένα περιθωριακό κομμάτι στην πυραμίδα της εξουσίας και μάταια προσπαθεί να πείσει για όποια κινδυνολογική πρόβλεψή του. Οι κανόνες αυτοί εφαρμόζονται ήδη από τη χρυσή εποχή των έργων του είδους, τη δεκαετία του 70. Και αν τα ψηφιακά και οπτικά εφέ κατάφεραν να τα αναβαθμίσουν εικαστικά, δεν έγινε η ίδια δουλειά στον τομέα των χαρακτήρων.

Στο The Day After Tomorrow λοιπόν, ο Emmerich μας παρουσιάζει μια ποικιλία ρηχών χαρακτήρων, με αρκετές στιγμές τους να μοιάζουν να προέρχονται από μια κακή σαπουνόπερα και με ανύρπακτης έμπνευσης διαλόγους. Και αν παλαιότερα ο Πωλ Νιούμαν, η Φέη Ντάναγουεη ή ο Τζιν Χάκμαν προσπαθούσαν να εξισορροπήσουν τα πράγματα, εδώ δε θα βοηθήσει ούτε η ηθοποιία.

Σίγουρα όταν κάποιος πηγαίνει να δει μια ταινία του είδους, περιμένει να δει θέαμα και όχι κάποιο ενδιαφέρον σενάριο. Μήπως όμως θα πρέπει επιτέλους οι παραγωγές να δώσουν βάση και σε αυτό το παραμελημένο κομμάτι; Γιατί όταν το κοινό μαζικά θα δηλώσει κορεσμένο από τα εφέ, εκείνο που θα κάνει τη διαφορά τελικά θα είναι μόνο το σενάριο.

Ας παρακάμψουμε όμως την γκρίνια για το θέμα αυτό και ας δούμε τι έχει να μας προσφέρει η Επόμενη Μέρα. Καταρχάς την έκπληξη: ο Emmerich περιορίζει την εκδήλωση πατριωτισμού και την προπαγάνδα των Αμερικανών. Γιατί αν σε εμάς μπορούν να φανούν λάητ οι σπόντες του σκηνοθέτη, φανταστείτε τι αντίκτυπο θα έχουν σε ορισμένους κύκλους στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Η ταινία ξεκινά με τον πρωταγωνιστή να αναλύει τη θεωρία του και να κρούει τον κώδωνα του κινδύνου μπροστά σε ηγέτες χωρών.

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ είναι ο μόνος που δηλώνει καθαρά αντίθετος στη λήψη οποιοδήποτε μέτρου για την προστασία του περιβάλλοντος, ενώ γίνεται νύξη ακόμη και για τη συνθήκη του Κιότο. Η κυβέρνηση αρνείται να ακούσει ακόμη και όταν η καταστροφή έχει ξεκινήσει. Το πλοίο που εισβάλει στην Νέα Υόρκη, είναι ρώσικης προέλευσης (τέτοιο σοκ θα έχουν να το ζήσουν από την κρίση της Κούβας!).

Οι ΗΠΑ αναγκάζονται να διαγράψουν τα χρέη προς τις υποανάπτυκτες χώρες, ώστε οι πολίτες τους να μεταναστεύσουν εκεί. Και φυσικά η αποκορύφωση όλων, μάζες Αμερικανών συρρέουν έξω από τα σύνορα με το Μεξικό και εισβάλλουν λαθραία. Μόνο και μόνο για τη σκηνή αυτή αξίζει να το δείτε, και ας μην είστε οπαδός του είδους.

Βέβαια ας μη γελιόμαστε. Ο μέσος Αμερικανός το πιο πιθανό είναι να μην αντιληφθεί τίποτα. Και οι σκοποί του Emmerich είναι κάποιες στιγμές αμφίβολοι (αναφέρεται συχνά στο «δυτικό πολιτισμό»). Ωστόσο όταν τέτοιες αναφορές προέρχονται με τις ευλογίες ενός μεγάλου στούντιο, σίγουρα το διασκεδάζει (!) κανείς καλύτερα.

Σκηνοθετικά η Επόμενη Μέρα δεν προσφέρει κάτι το νεωτεριστικό. Και ο Emmerich δεν είναι Sommers για να δώσει το μέγιστο στις σκηνές που κόβουν την ανάσα από τα εφέ. Πολλά πλάνα θα σας θυμίσουν σε έντονο βαθμό τις προηγούμενες δουλείες του, ενώ υπάρχουν και πολλές λεπτομέρειες που παραπέμπουν σε άλλα έργα του είδους, από το Airport ως το Earthquake και το Twister.

Ωστόσο η κορύφωση έρχεται, ακόμη και όταν δεν επιστρατεύονται εντυπωσιακά εφέ (πχ η σκηνή στο αεροπλάνο). Για μια ακόμη φορά δε, η ροή της ταινίας χαρακτηρίζεται από κορυφές και βουτιές της έντασης, που προσωπικά τις βρήκα αρκετά ενοχλητικές μετά από κάποιο σημείο, εν τούτοις η κατάσταση παρουσιάζεται βελτιωμένη από τις δυο προηγούμενες ταινίες καταστροφής του σκηνοθέτη.

Εκεί όμως που η ταινία δίνει ρέστα είναι τα εφέ της. Πρόκειται ίσως για τα πιο άρτια που έχουν δημιουργηθεί ποτέ για ταινία του είδους. Με προσοχή στη λεπτομέρεια και ελάχιστα μελανά σημεία (ο ουρανός στον πόλο, που δε δένει με τη φωτογραφία των πραγματικών αντικειμένων και προσώπων) κόβουν στην κυριολεξία την ανάσα, αφήνοντας πίσω σε ορισμένες περιπτώσεις άλλες δουλειές που θεωρούνταν ως αναφοράς. Κομμάτια πάγου αποκολλούνται, ανεμοστρόβιλοι ισοπεδώνουν το Λος Άντζελες (αν και στα πανοραμικά πλάνα θύμιζε κάτι από … SimCity, τα πιο κοντινά ήταν ανώτερα από το Twister), παλιρροϊκά κύματα πνίγουν και βυθίζουν τη Νέα Υόρκη, πριν τη ρίξουν σε μια επιβλητική χειμερία νάρκη.

Τελικά, από την πρώτη στιγμή που εμφανίζεται το, ως είθισται, θεματικά αλλαγμένο σήμα του στούντιο, μπορεί να καταλάβει κανείς η ταινία ακολουθεί την πεπατημένη. Αξίζει λοιπόν να τη δείτε; Η ομολογουμένως δύσκολη απάντηση είναι «Ναι, αλλά υπό προϋποθέσεις.» Μην έχετε απαιτήσεις για κάτι παραπάνω απ΄ αυτό που τελικά υπόσχεται: δυο ώρες καταστροφής με εκπληκτικά εφέ. Για τους απαιτητικότερους βέβαια υπάρχουν πράγματι σκηνές που αξίζουν, όπως προαναφέρθηκε, μόνο και μόνο επειδή προέρχονται από το ίδιο το Χόλυγουντ.

Οπλιστείτε … με καλή παρέα, ποπ-κορν και επιλέξτε τη καλύτερη δυνατή αίθουσα της περιοχής σας. Η Επόμενη Μέρα δε βλέπεται στο βίντεο (εκτός αν διαθέτεται home theatre αξιώσεων), αλλά μόνο στο σινεμά. Από κει και πέρα, τα σκήπτρα του καλύτερου blockbuster της χρονιάς δικαιωματικά ανήκουν ακόμη στον Van Helsing.

Δείτε παρακάτω το trailer της ταινίας The Day After Tomorrow (2004). Μετά την Επόμενη Μέρα.