Miklos Rozsa (1907-1995). Ούγγρος συνθέτης. Αφιέρωμα

Σήμερα, συμπληρώνονται 114 χρόνια από τη γέννηση ενός συνθέτη που άφησε τη δική του ανεξίτηλη μουσική σφραγίδα στον κινηματογράφο. Ο Miklos Rozsa, ένας καλλιτέχνης με ισχυρά μουσικά ένστικτα, αποτελεί μία από τις πλέον σημαντικές προσωπικότητες που προσέφεραν τις υπηρεσίες τους στην έβδομη τέχνη. Οι μουσικές που έγραψε έχουν χαρακτήρα διαχρονικό, οι μελωδίες του κάλλος σπάνιο, ο μουσικός του λόγος μια ευστοχία απαράμιλλη, έχοντας την ιδιότητα να εμβαθύνει στα όσα λαμβάνουν χώρα στην ταινία, αλλά και να αποκαλύπτει όλα όσα δε δείχνουν οι εικόνες.

Με το παρόν αφιέρωμα τιμούμε το θρυλικό συνθέτη, μέσα από ένα ταξίδι στη λαμπρή του καριέρα, με αντικειμενικό σκοπό τη γνωριμία με τον δημιουργό και μια περιήγηση στη φιλμογραφία του, πίσω από τις νότες, πίσω από την επική του μουσική, πίσω από το δέος που νιώθει κανείς από τον όγκο της δουλειάς μιας ολόκληρης ζωής…

Οι Παρτιτούρες Μιας Ζωής…

Ο συνθέτης Miklos Rozsa γεννήθηκε στις 18 Απριλίου του 1907 στη Βουδαπέστη. Από πολύ μικρή ηλικία άρχισε να έχει μουσικά ερεθίσματα από την παραδοσιακή μουσική της πατρίδας του και κύριος υπεύθυνος γι’ αυτό ήταν ο πατέρας του. Αυτές οι πρώτες βιωματικές μουσικές εμπειρίες θα παίξουν σημαντικό ρόλο πολύ αργότερα όταν ο Rozsa θα αρχίσει να γράφει μουσική για τον κινηματογράφο. Παράλληλα, μεγάλωσε μέσα σε ένα αμιγώς μουσικό περιβάλλον, μιας και η μητέρα του είχε σπουδάσει πιάνο.

Δεν θα ήταν υπερβολή αν λέγαμε ότι πρώτα άρχισε να διαβάζει μουσική και μετά λέξεις! Έτσι, σε ηλικία πέντε ετών αρχίζει να μαθαίνει βιολί, βιόλα και πιάνο. Στα οκτώ του χρόνια ερμηνεύει μπροστά σε κοινό τμήμα κονσέρτου του Μozart για βιολί. Λίγο μετά την εφηβεία γράφει ένα κομμάτι μουσικής για φλάουτο, όμποε και τσέλο, βασισμένο σε ένα ποίημα που έγραψε ο ίδιος με τον τίτλο “Hungarian Twilight”, για το οποίο και θα κερδίσει το πρώτο του βραβείο. Αντιπαθώντας την κοινωνία της γεννέτηράς του, φεύγει για να σπουδάσει αρχικά χημεία στο Πανεπιστήμιο του Leipzig.

Τα μουσικά του γονίδια όμως θα επαναστατήσουν και σύντομα θα βρεθεί να σπουδάζει μουσική με πλήρες πρόγραμμα σπουδών. Την περίοδο αυτή θα αρχίσει να εργάζεται πάνω στη προσωπική του μουσική φωνή και θα προκύψουν οι πρώτες συνθέσεις κλασικού ρεπερτορίου. Τα χρόνια που θα ακολουθήσουν, δουλειές του όπως τα “Hungarian Serenade” και “Theme, Variations, and Finale” θα εκτελεστούν από τους σημαντικότερους μαέστρους της Ευρώπης και η φήμη του θα αρχίσει να εξαπλώνεται.

Το 1936 ο Rozsa βρίσκεται στο Λονδίνο και εκεί έρχεται σε επαφή με συμπατριώτη του σκηνοθέτη Alexander Korda. H γνωριμία τους θα είναι η αφορμή για να γράψει μουσική για την ταινία “Knight without Armor” που θα είναι και η πρώτη του. Τρία χρόνια αργότερα, μαζί με το σκηνοθέτη, θα βρεθεί στην Αμερική για τις ανάγκες της ταινίας “The Thief of Bagdad”, την πρώτη του διεθνή κινηματογραφική επιτυχία. Η Καλιφόρνια θα γίνει πλέον ο μόνιμος τόπος διαμονής του, μέχρι το τέλος της ζωής του.

Το 1974 θα επισκεφτεί για πρώτη φορά την πατρίδα του, ύστερα από σαράντα χρόνια και ο λόγος θα είναι μια συναυλία του στη Βουδαπέστη. Στην κινηματογραφική αρένα, οι επιτυχίες έρχονται η μία μετά την άλλη, “That Hamilton Woman” (1941), “Jungle Book” (1942), “Double Indemnity” (1944). To 1945 συνεργάζεται με τον Alfred Hitchcock στην ταινία Spellbound και κερδίζει το πρώτο του βραβείο όσκαρ. Θα ακολουθήσουν άλλα δύο χρυσά αγαλματίδια για τις ταινίες “A Double Life” (1947) και “Ben-Hur” (1959) μέσα σε ένα σύνολο 17 υποψηφιοτήτων.

Το 1949 ξεκινάει τη συνεργασία του με την MGM (Metro Goldwyn Mayer) και γίνεται ο βασικός της συνθέτης με αποτέλεσμα να γράψει μουσική στις περισσότερες από τις πιο εντυπωσιακές παραγωγές της εποχής όπως “Quo Vadis” (1951), “Ivanhoe” (1952), “Plymouth Adventure” (1952), “Knights of the Round Table” (1953), “Julius Caesar” (1953), “Valley of Kings” (1954), “Moonfleet” (1955), “Diane” (1956), “Ben-Hur” (1959), “King of Kings” (1961) κ.α.

Παράλληλα με τη σύνθεση μουσικής για τον κινηματογράφο, το 1945 ο Μiklos Rozsa θα ξεκινήσει να διδάσκει κινηματογραφική μουσική ως καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνια, θέση που θα διατηρήσει για είκοσι χρόνια, έως το 1965. Κι ενώ η μία ταινία διαδέχεται την άλλη, ποτέ δε θα σταματήσει να γράφει τη δική του, καθάρα προσωπική μουσική, βγαλμένη μέσα από τη φαντασία του.

Μερικές από τις πιο γνωστές συνθέσεις κλασικού ρεπερτορίου ήταν οι “Kaleidoscope” (1946), “Notturno Ungherese” (1964), “Festive Flourish” (1975) κ.α., ενώ έγραψε πολυάριθμα έργα για σόλο όργανα, σόλο όργανα με τη συνοδεία ορχήστρας, για πιάνο, φωνές, αλλά και μουσική δωματίου.

Από τα μέσα της δεκαετίας του ’60, μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ’70, η ποπ επέλαση στο μουσικό ύφος των ταινιών του Hollywood, θα μειώσει αισθητά τον αριθμό των ταινιών που θα αναλάβει ο συνθέτης, όμως μια νεότερη γενιά σκηνοθετών που αναζητούσε κάτι από το χαμένο μεγαλείο του παλιού μουσικού Hollywood θα τον επαναφέρει στη δράση. Ο λόγος για τις ταινίες “Providence” (1977) του Alain Resnais, “The Private Files of J. Edgar Hoover” (1977) του Larry Cohen, “Last Embrace” (1979) του Jonathan Demme και “Time After Time” (1979) του Nicholas Mayer.

«I would have killed to have the score of Time After Time, my film directing debut, composed by Miklos Rozsa! The experience was among the happiest of the year and a half during which I wrote and directed “Time After Time”.» Nicholas Meyer

Η τελευταία ταινία που κυκλοφόρησε με μουσική από τον Rozsa ήταν το “Dead Men Don’t Wear Plaid” το 1982. Την ίδια χρονιά ο συνθέτης θα υποστεί καρδιακή προσβολή που θα τον αναγκάσει να αποσυρθεί από την ενεργό δράση, ποτέ ωστόσο δε θα σταματήσει να ασχολείται με τις δικές του προσωπικές συνθέσεις, τις οποίες και επέκτεινε ή έγραφε καινούριες, μέχρι το θάνατό του, τον Ιούλιο του 1995 σε ηλικία 88 ετών.

Τα τελευταία χρόνια της ζωής του είχε ξεκινήσει μια προσπάθεια που δεν κατάφερε να ολοκληρώσει, να διασκευάσει τη μουσική των ταινιών του “Quo Vadis” (1951), “Ben-Hur” (1959) και “King of Kings” (1961) σε χορωδιακές σουίτες. Με την παρότρυνση και βοήθεια του γιού του συνθέτη Nicholas Rozsa, το έργο ολοκληρώθηκε από τον μαέστρο Erich Kunzel και κυκλοφόρησε σε CD και Super Audio CD το 2005.

Μουσικά Πορτρέτα σε Φόντο Επικό…

Ανάμεσα στους σπουδαιότερους συνθέτες που γνώρισε το Hollywood την περίοδο της λεγόμενης χρυσής εποχής του, ο Dr. Miklos Rozsa κατέχει μια ξεχωριστή θέση. Παρόλο που όλες οι μουσικές ιδιοφυίες της εποχής (όπως οι Alfred Newman, Erich Wolfgang Korngold, Max Steiner κ.α.) έγραψαν αξιοσημείωτα επικές μουσικές για αντίστοιχα επικές ταινίες, κανένας από αυτούς δεν δημιούργησε περισσότερο χαρακτηριστική μουσική παλέτα για τις επικές ταινίες του Hollywood όπως ο Miklos Rozsa.

Ακόμη και σήμερα, αυτή η μουσική παλέτα, ο χαρακτηριστικός Rozsa ήχος, αποτελεί σημείο αναφοράς όταν γίνονται νύξεις γύρω από τις επικές μουσικές του σήμερα. Είναι το πρότυπο του πώς ένα επικό soundtrack θα έπρεπε να είναι. Ο Rozsa ήχος περιλαμβάνει μεγάλα ορχηστρικά σύνολα, πομπώδεις φανφάφες, έντονα κρουστά και χορωδιακές συμμετοχές που καθηλώνουν. Γενικότερα, όμως, τη μουσική του ξεχωρίζει και διακρίνει μια δραματικότητα.

Τη δεκαετία του ’40 πολλά soundtracks είχαν την τάση να είναι γλυκανάλατα, πολύ απαλά και συναισθηματικά. Αντίθετα, όσα είχε γράψει ο Rozsa είχαν μια ενθουσιώδη ενέργεια που πολύ γρήγορα τράβηξε την προσοχή των υπόλοιπων συνθετών του Hollywood και άρχισαν να γράφουν μουσική σε αντίστοιχο ύφος. Το 1949 o Rozsa αναλαμβάνει τα μουσικά ηνία της MGM και έτσι μελοδράματα του studio όπως τα “Madame Bovary” (1949) και “The Asphalt Jungle” (1950) απέκτησαν τον ψυχολογικό μουσικό ρεαλισμό του Rozsa.

Το Ρωμαϊκό Μεγαλείο…

Όταν ο συνθέτης υπέγραψε το συμβόλαιο με την MGM, τον ειδικό στις επικές ταινίες εκείνη την εποχή, ένας από τους όρους ήταν ότι θα έγραφε μουσική μόνο σε όποια ταινία το επιθυμούσε. Όταν άρχισαν οι προετοιμασίες για την παραγωγή του “Quo Vadis” το 1950, κατέστησε αμέσως σαφές πως αυτή η ταινία θα έφερε τη δική του μουσική.

Ο λόγος ήταν η βαθιά αγάπη που είχε για την ιταλική κουλτούρα γενικότερα και μόνο στην ιδέα της έρευνας γύρω από τη ρωμαϊκή μουσική παράδοση, ο ενθουσιασμός του ήταν διάχυτος. Η MGΜ έβαλε τα δυνατά της ώστε να φτιάξει μια τόσο εντυπωσιακή ταινία που όμοιά της δεν είχε ξαναγίνει! Ήταν η απάντησή της στη μεγάλη επιτυχία που είχε η παραγωγή της ανταγωνίστριας εταιρίας Paramount “Samson and Delilah” (1949).

Ένας άλλος όρος που αναφερόταν στο συμβόλαιο του Rozsa με την MGM ήταν η αποδέσμευσή του από τα καθήκοντά του για μερικούς μήνες κάθε καλοκαίρι, ώστε να μπορεί να επισκέπτεται την εξοχική του οικία στην Ιταλία και να γράφει την προσωπική – μη κινηματογραφική – μουσική του. Ταυτόχρονα θα είχε τη δυνατότητα να ερευνά για τις μουσικές εκείνες που τον ενδιέφεραν και ιδιαίτερα για τη μουσική των ρωμαϊκών χρόνων.

«All of a sudden heaven seemed to be opening up to me. I was being paid to study ancient Roman Culture, to delve into Roman Literature, art, music, and use it all to color my compositions. Few composers in the history of film music have ever enjoyed such luxurious conditions.»

O συνθέτης λοιπόν αφιέρωσε αρκετό χρόνο σε εκτεταμένη έρευνα με σκοπό η μουσική του ρωμαϊκού έπους “Quo Vadis” (1951) να δίνει μια πειστική απεικόνιση για το πώς θα ήταν η μουσική των ρωμαϊκών χρόνων.

Μιας και καθόλου αυθεντική ρωμαϊκή μουσική δεν έχει διασωθεί, ο Rozsa χρησιμοποίησε ελληνο-ρωμαϊκούς ρυθμούς, όπως ο ίδιος τους αντιλαμβανόταν, με μια πρωτόγονη εναρμόνιση, ώστε τελικά να προκύψει η αίσθηση της αρχαιότητας. Με κύρια μέσα τα διαφόρων ειδών κρουστά (μερικά από τα οποία δε θα βρει κανείς σε μια συνηθισμένη ορχήστρα) και την επιβλητική χρήση των πνευστών, ο Rozsa δημιούργησε αυτό τον ιδιαίτερο παγανιστικό ήχο, τον οποίο έχουμε συνδέσει με την αρχαία Ρώμη.

Η τεράστια εισπρακτική επιτυχία του “Quo Vadis” (1951) καθιέρωσε το είδος του βιβλικού έπους ως το πιο εμπορικό και κάθε ταινία που γυριζόταν ήταν πιο εντυπωσιακή από την προηγούμενη. Η κινηματογραφική υπερβολή, προς τέρψη των θεατών που είχαν αρχίσει να αποτραβιούνται από τον κινηματογράφο λόγω της άφιξης της τηλεόρασης, ήταν το βασικό συστατικό πλεον των επικών ταινιών.

Τότε ήταν μάλιστα που στην ουσία διαμορφώθηκε, αναπτύχθηκε σε όλο το εύρος του και καθιερώθηκε το είδος της επικής ταινίας. Σε μουσικό επίπεδο, όσες από τις επικές ταινίες δεν είχαν μουσική γραμμένη από τον Rozsa, είχαν μουσική που συνήθιζε να μιμείται την ατμόσφαιρα της μουσικής του Rozsa.

Μέσα στο μακρύ κατάλογο των εντυπωσιακών ταινιών της χρυσής εποχής του κινηματογράφου, εξέχουσα θέση κατέχει η ταινία Ben-Hur (1959) που αποτέλεσε την αποθέωση του κινηματογραφικού επικού είδους και η επιτυχία της σε εμπορικό επίπεδο ήταν ένας θρίαμβος, ο οποίος συνεχίστηκε και στα όσκαρ με 11 συνολικά βραβεύσεις ανάμεσα στις οποίες και καλύτερης μουσικής. Ποτέ δεν υπήρξε αμφιβολία σχετικά με το ποιός θα έπρεπε να γράψει τη μουσική του Ben-Hur (1959).

Ενάμιση χρόνο ασχολήθηκε ο Miklos Rozsa με τη μουσική επένδυση της ταινίας και για μία ακόμη φορά το πρωταρχικό του μέλημα ήταν η όσο το δυνατόν παραστατική απόδοση της εποχής. Για να την πετύχει συνδύασε ελληνικά, εβραϊκά και διάφορα άλλα οριένταλ στοιχεία που κατέγραψε στις έρευνές του, καταλήγοντας τελικά στις ρωμαϊκές του εφευρέσεις που έμειναν στην ιστορία της μουσικής.

«The film called for a vast musical canvas, surely one of the biggest in film history, with many themes and much interweaving. The script demanded about half a dozen marches, and it was with these I tried to get as close as possible to the sound of what my research had led me to believe Roman military music might have been.»

Για τη μουσική του Ben-Hur (1959) θα μπορούσε κάνεις να μιλάει με τις ώρες σχολιάζοντας το πόσο εύστοχη και λειτουργική ήταν μέσα στην ταινία, αλλά και το πόσο σημάδεψε την κινηματογραφική μουσική γενικότερα. Αξίζει να αναφερθούμε στους τρεις βασικούς πυλώνες του μουσικού της οικοδομήματος, ο λόγος για τους τίτλους αρχής της ταινίας (Prelude), το love theme για τον Judah Ben-hur και την Esther και φυσικά το απόλυτο ρωμαϊκό march που στην ταινία ακούγεται πριν από την αρματοδρομία (Parade of the Charioteers).

Για το love theme, ο Rozsa θα γράψει μια συνταρακτική μελωδία, όχι μόνο μια από τις ωραιότερες της καριέρας του, αλλά μία από τις πιο μαγευτικές που γράφτηκαν ποτέ για ταινία! Εμπλουτισμένη με καθάρα εβραϊκή ατμόσφαιρα, αποδίδει τα ύψιστα συναισθήματα αγάπης και αφοσίωσης με τρόπο μοναδικό.

Για την επιβλητική παρουσία των Ρωμαίων στην ταινία, το soundtrack του Ben-Hur φέρει τα δύο καλύτερα κομμάτια μουσικής που έγραψε ο συνθέτης για να απεικονίσει τη ρωμαϊκή μεγαλοπρέπεια (τα “Prelude” και “Parade of the Charioteers”). Μάλιστα, υπάρχει μια πολύ ενδιαφέρουσα ιστορία που διηγείται ο ίδιος ο συνθέτης σχετικά με το πώς εμπνεύστηκε τη μουσική για την παρέλαση των αρματοδρόμων πριν από την αρματοδρομία:

«One Sunday just before Christmas, in a wet, cold Rome, empty of tourists, I went up to the Palantine Hill, where once the palaces of the Caesars had stood. The whole of Rome stretches out before you, with the forum below. I sat there alone, trying to imagine the great scenes on the Via Sacra so long ago. I began to whistle scraps of ideas and to march about excitedly rhythmically. Two young girls came on the scene and looked at me with terror and fled, muttering “pazzo” (madman); but out of my lunacy was born the “Parade of the Charioteers”.»

Σε μια ταινία διάρκεις 212 λεπτών, περίπου τα δύο τρίτα φέρουν μουσική του Rozsa. Αυτό είναι ενδεικτικό της αίσθησης του μέτρου που είχε ο συνθέτης, γιατί πίστευε ότι η υπερβολική παρουσία της μουσικής μπορεί να καταστρέψει μια ταινία. Είναι χαρακτηριστικό ότι για τη σκηνή της αρματοδρομίας δεν έγραψε καθόλου μουσική, αφήνοντας να μιλήσουν οι εικόνες. Αυτό είναι μια απόδειξη της θεωρίας ότι ο ιδανικός τρόπος για να γράψεις μουσική σε μια ταινία δεν έχει να κάνει μόνο με το τί μουσική θα συνθεθεί, αλλά και το πού θα τοποθετειθεί στην ταινία.

Σε μια άλλη εποχή και κάτω από άλλες συνθήκες, το soundtrack του Ben-Hur (1959) θα μπορούσε να αποτελέσει το υλικό για ένα ολόκληρο συμφωνικό έργο. Μάλιστα, κομμάτια από τη μουσική διασκευάστηκαν και χρησιμοποιήθηκαν ως εκκλησιαστικοί ύμνοι από θρησκευτικές χορωδίες. Φυσικά, υπήρξαν και άλλες ταινίες στις οποίες ο Rozsa δούλεψε πολύ πάνω στο κεφάλαιο “ρωμαϊκή μουσική”, πάντοτε με λαμπρά αποτελέσματα, όπως στις ταινίες “Julius Caesar” (1953) και “King of Kings” (1961).

Μουσικές Περιπλανήσεις…

«Miklos Rozsa knew that I was in awe of his talent and knowledge but I was never able to detect a patronizing tone when he addressed to me, the complete neophyte. The first time I actually solicited my opinion, I recall my astonishment. What could I possible have to say to a man who had scored a hundred pictures?» Nicholas Meyer, director of “Time After Time” (1979)

Στη φιλμογραφία του Miklos Rozsa, που αριθμεί περίπου εκατό ταινίες, θα συναντήσει κανείς ταινίες όλων των ειδών. Φαντασίας με εξωτική ατμόσφαιρα, όπως τα “The Thief of Bagdad” (1940), “Jungle Book” (1942), και “The Golden Voyage of Sinbad” (1974), φιλμ νουάρ όπως τα “Double Indemnity” (1944) και “The Asphalt Jungle” (1950), ψυχολογικά θρίλερ όπως το “Spellbound” (1945), μεσαιωνικές περιπέτειες όπως “Ivanhoe” (1952), “Knights of the Round Table” (1953), “Young Bess” (1953), “El Cid” (1961), θρησκευτικά-ρωμαϊκά έπη όπως τα “Ben-Hur” (1959) και “King of Kings» (1961), επιστημονικής φαντασίας όπως τα “The World, the Flesh and the Devil” (1959) “The Power” (1968), “Time After Time” (1979) κ.α.

Οι χώρες που επισκέφτηκε μουσικά ο συνθέτης ποικίλουν και δίνουν μια γεύση από το πόσο ευρύς ήταν ο μουσικός του λόγος, που πάντοτε έπρεπε να εστιάζει στις τοπικές απαιτήσεις που προέκυπταν σε κάθε ταινία. Η μεταβλητότητα που χαρακτήριζε τις συνθέσεις του ήταν συνέπεια ενός μοναδικού συνδυασμού, της αγάπης του για την παραδοσιακή μουσική της πατρίδας του που γνώριζε καλά και τις μουσικής έρευνας που διεξήγαγε κάθε φορά ανάλογα με το αντίκείμενο που τον ενδιέφερε. Σε κάθε τόπο έδινε την μουσική ταυτότητα που του ταίριαζε χρησιμοποιώντας γηγενείς μελωδίες ή παραδοσιακά όργανα ή και τα δύο σε συνδυασμό.

Έτσι μας ταξιδεύει νοερά στη Γαλλία (Diane, Lust for Life), στην Αγγλία (Ivanhoe, Plymouth Adventure), στην Κίνα (The Seventh Sin), στην Αίγυπτο (Valley of the Kings), στη λατινική Αμερική (Green Fire), στην Ινδία (Bhowani Junction), ακόμη και στην αμερικάνικη δύση (Tribute to a Bad Man).

Σχεδόν σε κάθε soundtrack που έγραφε μπορεί να συναντήσει κανείς κάτι το απροσδόκητο, κάτι που ξέφευγε από τα συνήθη πλαίσια, κάτι που είναι άξιο σχολιασμού. Ακολουθούν τρία παραδείγματα:

• Το 1945 ο Miklos Rozsa θα συνεργαστεί για μία και μοναδική φορά με τον Alfred Hitchcock στο ψυχολογικό θρίλερ “Spellbound” που αποτελεί για πολλούς λόγους σταθμό στην καριέρα του συνθέτη, αλλά και στην ιστορία της μουσικής γενικότερα. Όχι μόνο για το όσκαρ που κέρδισε για τη μουσική του αλλά κυρίως για τη πρώτη χρήση ηλεκτρονικού ήχου στον κινηματογράφο. Ο Rozsa θέλοντας να δώσει μια εντελώς διαφορετική ατμόσφαιρα στον παρανοϊκό χαρακτήρα που υποδυόταν ο Gregory Peck, χρησιμοποίησε ένα όργανο που έχει την ονομασία “theremin” και θεωρείται ο πρόγονος του σημερινού synthesizer. Ο ήχος που έβγαζε ήταν ασυνήθιστος, απόκοσμος, περίεργος και υποδήλωνε κάτι ύπουλο και μοχθηρό που έκρυβε ο ψυχισμός του χαρακτήρα που με τόση επιτυχία υποδύθηκε ο Gregory Peck. Το κεντρικό θέμα της ταινίας είναι ότι πιο κλασικό γράφτηκε στο Hollywood εκείνη την εποχή και μαζί με τα θέματα του “Ben-Hur” (1959) έχει ηχογραφηθεί άπειρες φορές από τους μεγαλύτερους συνθέτες και μαέστρους!
• Η ταινία “Plymouth Adventure” (1952) εξιστορούσε το ταξίδι του μεγάλου ιστιοφόρου “Τhe Mayflower”. Για τον απόπλου του πλοίου από το λιμάνι, ο συνθέτης θα γράψει ένα επιβλητικό κομμάτι μουσικής που ξεχειλίζει από ενέργεια. Πραγματικά πρόκειται για μια τόσο τέλεια σύνθεση που νομίζεις πως η μουσική είναι αυτή που δίνει ώθηση στο πλοίο και όχι ο άνεμος! Από τα κομμάτια σταθμούς στη φιλμογραφία ενός συνθέτη που αποτελεί πρότυπο για το σκοπό που γράφτηκε και έδωσε έμπνευση σε μετέπειτα μουσικές ανάλογων ταινών όπως το Mutiny on the Bounty (1962) και οι ταινίες Star Trek.
• Το γουέστερν ήταν το κινηματογραφικό είδος που δεν άρεσε ιδιαίτερα στον Rozsa και έτσι απέφευγε να γράψει μουσική σε τέτοιες ταινίες. Εξαίρεση αποτελεί η ταινία του Robert Wise “Tribute to Bad Man” (1956), η μουσική της οποίας ξέφευγε από τα συνηθισμένα καθαρά αμερικάνικα μουσικά πρότυπα των γουέστερνς και είχε μια πιο ψυχολογική προσέγγιση. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός, ότι το γυναικείο πρωταγωνιστικό ρόλο στην ταινία είχε η Ειρήνη Παπά και προκειμένου να τονίσει την παρουσία της στη μουσική που έγραψε, χρησιμοποίησε τη μελωδία από το παραδοσικό ελληνικό τραγούδι “Παντρεύουν” ως love theme!

«His finished score fits the film like a frame around a painting, setting off the canvas to perfect advantage, indeed, helping to define it. Listening to his music for Time After Time, I felt that I understood better what it was I had been trying to accomplish. And thanks to his music, I feel more as though I had succeeded in my intentions.» Nicholas Meyer, director of “Time After Time” (1979).

Ξεφυλλίζοντας τους Βασικούς Σταθμούς της Φιλμογραφίας Του…

Jungle Book [1942]

• “I’ll show you the mysteries, the wonders of the jungle’s savage heart!”
• Περιπέτεια, 108’
• Σκηνοθεσία: Zoltan Korda
• Παίζουν: Sabu, Joseph Calleia, John Qualen, Frank Puglia, Rosemary DeCamp, Patricia O’Rourke, Ralph Byrd, John Mather, Faith Brook, Noble Johnson

Υπόθεση: Ο νεαρός Μόγλη, μεγαλωμένος από λύκους, εμφανίζεται σε ένα Ινδικό χωριό και υιοθετείται από τη Messua. Γρήγορα μαθαίνει να επικοινωνεί και να συναναστρέφεται με τους ανθρώπους. Εναντίον του στρέφεται ο μεγαλέμπορος Buldeo, όχι όμως και η όμορφη κόρη του, που ακολουθεί το Μόγλη σε ένα ταξίδι στη ζούγκλα. Μαζί ανακαλύπτουν ένα θησαυρό, για χάρη του οποίου θα εκδηλωθεί η ανθρώπινη απληστία σε ολο το μεγαλείο της.

Spellbound [1945]

• “Strange… Strange… Their Irresistible Love! Dark… Dark… Their Inescapable Fears!”
• Μυστηρίου, 111’
• Σκηνοθεσία: Alfred Hitchcock
• Παίζουν: Ingrid Bergman, Gregory Peck, Michael Chekhov, Leo G. Carroll, Rhonda Fleming, John Emery, Norman Lloyd, Bill Goodwin, Steven Geray, Donald Curtis, Wallace Ford, Art Baker, Regis Toomey, Paul Harvey

Υπόθεση: Ο επικεφαλής του ψυχιατρείου “Green Manors” παραιτείται και τη θέση του παίρνει ο διάσημος ψυχίατρος Dr. Edwardes. Την προσοχή του τραβά η όμορφη αλλά ψυχρή Dr. Constance Petersen. Σύντομα αποκαλύπτεται πως ο Dr. Edwardes είναι ενας παρανοϊκός αμνησιακός απατεώνας. Το σκάει με την Dr. Petersen η οποία προσπαθεί να τον θεραπεύσει και ταυτόχρονα να ανακαλύψει τί συνέβει με τον πραγματικό Dr. Edwardes.

Quo Vadis [1951]

• “Three Years in the Making! Thousands in the Cast! Filmed in Rome!”
• Ιστορική, 171’
• Σκηνοθεσία: Mervyn LeRoy
• Παίζουν: Robert Taylor, Deborah Kerr, Leo Genn, Peter Ustinov, Patricia Laffan, Finlay Currie, Abraham Sofaer, Marina Berti, Buddy Baer, Felix Aylmer, Nora Swinburne, Ralph Truman, Norman Wooland, Peter Miles, Geoffrey Dunn

Υπόθεση: Επιστρέφοντας στη Ρώμη μετά από 3 μάχιμα έτη, ο στρατηγός Marcus Vinicius ερωτεύεται τη Lygia, μια χριστιανή που δεν επιθυμεί συναναστροφές με έναν στρατιωτικό. Ανατράφηκε σαν Ρωμαία, όμως όντας υιοθετημένη ενός απόστρατου στρατηγού, βρίσκεται στη Ρώμη σε μια κατάσταση ομηρίας. Όταν ο Marcus τη ζητά από το Νέρωνα ως ανταμοιβή για τις υπηρεσίες του, εκείνη δυσανασχετεί, όμως τελικά τον ερωτεύεται. Εν τω μεταξύ, ο Νέρων καίει τη Ρώμη κατηγορώντας τους Χριστιανούς και ο Marcus πρέπει να σώσει τη Lygia και την οικογένειά της. Παρ’ ότι πιάνονται όλοι αιχμάλωτοι, το τέλος είναι αίσιο.

Knights of the Round Table [1953]

• Ιστορική, 115’
• Σκηνοθεσία: Richard Thorpe
• Παίζουν: Robert Taylor, Ava Gardner, Mel Ferrer, Anne Crawford, Stanley Baker, Felix Aylmer, Maureen Swanson, Gabriel Woolf, Anthony Forwood, Robert Urquhart, Niall MacGinnis, Ann Hanslip, Jill Clifford, Stephen Vercoe, Roy Russell

Υπόθεση: Καθώς ο Βασιλιάς Αρθούρος έχει εδραιώσει την κυριαρχία του στην Αγγλία, στο πλευρό του βρίσκονται οι αναντικατάστατοι Ιππότες της Στρογγυλής Τραπέζης, και ιδιαίτερα ο Sir Lancelot. Όταν όμως ο Αρθούρος νυμφεύεται τη Guenivere, εκείνη ανακαλύπτει πως τρέφει αισθήματα και για τον Lancelot, τα οποία είναι –οσο κι αν ο τελευταίος το αρνείται- αμοιβαία. Η αναπόφευκτη πτώση του Αρθούρου και του Camelot θα έρθει έπειτα από τις συνωμοτικές ενέργειες της Morgan le Fay και του ιππότη της, Sir Modred.

Julius Caesar [1953]

• Ιστορική, 120’
• Σκηνοθεσία: Joseph L. Mankiewicz
• Παίζουν: Marlon Brando, James Mason, John Gielgud, Louis Calhern, Edmond O’Brien, Greer Garson, Deborah Kerr, George Macready, Michael Pate, Richard Hale, Alan Napier, John Hoyt, Tom Powers, William Cottrell, Jack Raine

Υπόθεση: Ο Βρούτος, ο Κάσσιος και άλλοι υψηλά ιστάμενοι Ρωμαίοι φονεύουν τον Καίσαρα πιστεύοντας πως οι φιλοδοξίες του θα οδηγούσαν στην τυραννία. Οι κάτοικοι της Ρώμης τους υποστηρίζουν μέχρις ότου τους μιλήσει ο Αντώνιος, το δεξί χέρι του Καίσαρα. Τότε δημιουργούνται δυο στρατοί, η μια πλευρά ακολουθεί τους συνωμότες και η άλλη τον Αντώνιο, που όμως έχοντας μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη, αναγκάζει το Βρούτο και τον Κάσσιο να αυτοκτονήσουν προκειμένου να αποφύγουν τη σύλληψη.

Valley of the Kings [1954]

• Περιπέτεια, 86’
• Σκηνοθεσία: Robert Pirosh
• Παίζουν: Robert Taylor, Eleanor Parker, Carlos Thompson, Kurt Kasznar, Victor Jory, Leon Askin, Aldo Silvani, Samia Gamal

Υπόθεση: Καθώς ο σκληροτράχηλος αρχαιολόγος Mark Brandon αναζητά αρχαίους τύμβους στην Αίγυπτο, τον προσεγγίζει η γοητευτική Ann Mercedes ζητώντας τη βοήθειά του για να πραγματοποιήσει την επιθυμία του αποθανόντος πατέρα της – να παράσχει ακλόνητες αποδείξεις για τα ταξίδια του βιβλικού Ιωσήφ στην Αίγυπτο. Όντας παλιός μαθητής του πατέρα της, ο Mark δέχεται και οι δυο τους κατευθύνονται προς τον τάφο του Ra-Hotep, που φαίνεται να σχετίζεται με τον Ιωσήφ. Το ταξίδι είναι γεμάτο δολοπλοκίες, προδοσίες και φόνους, ενώ υπάρχει και το ενδεχόμενο ο τάφος να έχει ήδη λεηλατηθεί.

Diane [1956]

• “Lana Turner dares the devil in… Diane”
• Ιστορική, 110’
• Σκηνοθεσία: David Miller
• Παίζουν: Lana Turner, Pedro Armendáriz, Roger Moore, Marisa Pavan, Cedric Hardwicke, Torin Thatcher, Taina Elg, John Lupton, Henry Daniell, Ronald Green, Paul Cavanagh, Melville Cooper, Ian Wolfe, Christopher Dark, Marc Cavell

Υπόθεση: Η Diane de Poitiers ήταν η εκλεπτυσμένη μετρέσα του Βασιλιά Henri II της Γαλλίας, η οποία κατάφερε να παραγκωνίσει τη Βασίλισσα σε μια περίοδο της Γαλλικής Αναγέννησης.

Tribute to a Bad Man (1956)

• Γουέστερν, 95’
• Σκηνοθεσία: Robert Wise
• Παίζουν: James Cagney, Don Dubbins, Stephen McNally, Irene Papas, Vic Morrow, James Griffith, Onslow Stevens, James Bell, Jeanette Nolan, Chubby Johnson, Royal Dano, Lee Van Cleef, Peter Chong

Υπόθεση: Ο Jeremy Rodock, ένας σκληρός κτηματίας, έχει τη συνήθεια να κρεμάει τους ζωοκλέφτες που πιάνει στο ράντσο του. Ο νεαρός Steve Miller δυσκολεύεται να προσαρμοστεί στους τρόπους του Rodock, ταυτόχρονα όμως, εκδηλώνει ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το κορίτσι του, την Ιοκάστη.

The Seventh Sin [1957]

• Δραματική, 94’
• Σκηνοθεσία: Ronald Neame
• Παίζουν: Eleanor Parker, Jean-Pierre Aumont, George Sanders, Bill Travers, Françoise Rosay, Ellen Corby

Υπόθεση: Η ταινία είναι βασισμένη στη νουβέλα του W. Somerset Maugham’s, The Painted Veil. Πρόκειται για μία ιστορία αγάπης που εκτυλίσσεται το 1920 και αναφέρεται σε ένα νεαρό ζευγάρι από την Αγγλία, έναν μεσοαστό γιατρό και μία κοπέλα ανώτερης τάξης που αποφασίζουν να παντρευτούν, για τους λάθος λόγους, και λίγο αργότερα μετακομίζουν στην Κίνα, όπου εκείνη ερωτεύεται κάποιον άλλον άνδρα. Όταν ο σύζυγός της ανακαλύπτει την απιστία της, θέλοντας να την εκδικηθεί, δέχεται να δουλέψει σε ένα απομακρυσμένο χωριό της Κίνας το οποίο μαστίζεται από μία φονική επιδημία, και παίρνει και εκείνη μαζί του. Αυτό το ταξίδι δίνει νόημα στη σχέση τους και νέους στόχους στη ζωή τους, παρόλο που βρίσκονται σε ένα από τα πιο απομακρυσμένα αλλά και όμορφα μέρη πάνω στη γη.

Ben-Hur [1959]

• “A Tale of the Christ”
• Επική, 212’
• Σκηνοθεσία: William Wyler
• Παίζουν: Charlton Heston, Jack Hawkins, Haya Harareet, Stephen Boyd, Hugh Griffith, Martha Scott, Cathy O’Donnell, Sam Jaffe, Finlay Currie, Frank Thring, Terence Longdon, George Relph, André Morell

Υπόθεση: Ο Ben-Hur ζει πλουσιοπάροχα σαν Εβραίος πρίγκιπας και μεγαλέμπορος στην Ιερουσαλήμ του 1ου μ.Χ. αιώνα. Μαζί με το νέο κυβερνήτη καταφθάνει και ο παλιός του φίλος Messala, για να αναλάβει τη θέση του διοικητή των Ρωμαϊκών λεγεώνων. Παρόλο τον αρχικό ενθουσιασμό για αυτή τη συνάντηση μετά από πολλά χρόνια, οι διαφορετικές πολιτικές απόψεις θα χωρίσουν τους δυο. Κατά τη διάρκεια της παρέλασης, μια πλίνθος πέφτει από το σπίτι του Ben-Hur και παρα λίγο να τραυματίσει τον κυβερνήτη. Αν και ο Messala γνωρίζει πως είναι αθώος, στέλνει τον Ben-Hur στις γαλέρες και την οικογένειά του στη φυλακή. Εκείνος ορκίζεται πως θα επιστρέψει για να τον εκδικηθεί.

King of Kings [1961]

• “A Story of The Christ. The Glory of His Spoken Words.”
• Θρησκευτική, 168’
• Σκηνοθεσία: Nicholas Ray
• Παίζουν: Jeffrey Hunter, Siobhan McKenna, Hurd Hatfield, Ron Randell, Viveca Lindfors, Rita Gam, Carmen Sevilla, Brigid Bazlen, Harry Guardino, Rip Torn, Frank Thring, Guy Rolfe, Royal Dano, Robert Ryan, Edric Connor

Υπόθεση: Όταν οι Ρωμαίοι, υπό τον στρατηγό Πομπήιο, κατακτούν την Ιουδαία το 63 π.Χ., μια εποχή απελπισίας και φόβου ξεκινά για τους Εβραίους. Υποφέροντας από τον Ρωμαϊκό ζυγό και τον βασιλιά Ηρώδη, μπορούν μόνο να ελπίζουν πως ο Μεσσίας θα έρθει σύντομα. Υπό τη βασιλεία του Αύγουστου, όταν ο Ιησούς γεννιέται στη Βηθλεέμ, κάποιοι αναγνωρίζουν τον μελλοντικό βασιλιά των Ιουδαίων στο πρόσωπό του. Αργότερα, όταν ο Ιησούς ενηλικιώνεται και κάνει τις πρώτες του δημόσιες εμφανίσεις, υπάρχουν ποικίλες αντιδράσεις στο κήρυγμά του, ενώ δεν λείπουν αυτοί που επιθυμούν να τον χρησιμοποιήσουν προς ώφελος τους.

El Cid [1961]

• “The greatest romance and adventure in a thousand years!”
• Ιστορική, 182’
• Σκηνοθεσία: Anthony Mann
• Παίζουν: Charlton Heston, Sophia Loren, Raf Vallone, Geneviève Page, John Fraser, Gary Raymond, Hurd Hatfield, Massimo Serato, Frank Thring, Michael Hordern, Andrew Cruickshank, Douglas Wilmer, Tullio Carminati, Ralph Truman, Christopher Rhodes

Υπόθεση: Μια επική ταινία σχετικά με τον Ισπανό ήρωα Rodrigo Diaz, γνωστό και ως El Cid, ο οποίος χωρίς να θυσιάζει την αυστηρή αίσθηση της τιμής, κατορθώνει με δική του πρωτοβουλία να διώξει τους Μαυριτανούς από την Ισπανία.

Sodom and Gomorrah [1962]

• “The cities that mocked the very name of God…The vengeance that tore the Earth asunder!”
• Θρησκευτική,154’
• Σκηνοθεσία: Robert Aldrich
• Παίζουν: Stewart Granger, Pier Angeli, Stanley Baker, Rossana Podestà, Rik Battaglia, Giacomo Rossi-Stuart, Scilla Gabel, Antonio De Teffè, Gabriele Tinti, Enzo Fiermonte, Daniele Vargas, Claudia Mori, Feodor Chaliapin Jr., Mitsuko Takara, Massimo Pietrobon

Υπόθεση: Σεξ, βασανιστήρια και προδοσίες στα βιβλικά Σόδομα και Γόμορρα. Ο Λωτ, ηγέτης των Εβραίων, πιστεύει πως ο λαός του μπορεί να συνυπάρξει με τους σοδομίτες, απόφαση που αποδεικνύεται καταστροφική.

The Power [1968]

• “You feel it until you can’t feel anything at all!”
• Θρίλερ, 108’
• Σκηνοθεσία: Byron Haskin
• Παίζουν: George Hamilton, Suzanne Pleshette, Richard Carlson, Yvonne De Carlo, Earl Holliman, Gary Merrill, Ken Murray, Barbara Nichols, Arthur O’Connell, Nehemiah Persoff

Υπόθεση: Ο ήρωας της ταινίας με τον καιρό αντιλαμβάνεται πως αφ’ενός διαθέτει τηλεκινητική ικανότητα – δηλαδή μπορεί να μετακινήσει αντικείμενα μονάχα με τη δύναμη του μυαλού του- αφ’ετέρου, πως κάποιος με την ίδια ικανότητα προσπαθεί να τον δολοφονήσει.

The Private Life of Sherlock Holmes [1970]

• “The world’s greatest detective tackles his toughest case!”
• Μυστηρίου, 125’
• Σκηνοθεσία: Billy Wilder
• Παίζουν: Robert Stephens, Colin Blakely, Geneviève Page, Christopher Lee, Tamara Toumanova, Clive Revill, Irene Handl, Mollie Maureen, Stanley Holloway, Catherine Lacey, Peter Madden, Michael Balfour

Υπόθεση: Αυτό που έχει μείνει αναλλοίωτο στο χαρακτήρα του ατρόμητου ντετέκτιβ Sherlock Holmes είναι το ταλέντο του στην εξιχνίαση εγκλημάτων. Ο Holmes και ο Dr. Watson αναλαμβάνουν την υπόθεση μιας όμορφης γυναίκας της οποίας ο σύζυγος αγνοείται. Στη δύσκολη έρευνα εμπλέκονται έξι αγνοούμενοι νάνοι, κακόβουλοι μοναχοί, ένα σκωτσέζικο κάστρο, το τέρας του Loch Ness και κρυφά πειράματα του ναυτικού. Οι δυο ντετέκτιβ θα πρέπει να ενώσουν τα κομμάτια του πάζλ και να λύσουν το μυστήριο.

The Golden Voyage of Sinbad [1974]

• “Sinbad battles the creatures of legend in the miracle of Dynarama!”
• Φαντασίας, 105’
• Σκηνοθεσία: Gordon Hessler
• Παίζουν: John Phillip Law, Caroline Munro, Tom Baker, Douglas Wilmer, Martin Shaw, Grégoire Aslan, Kurt Christian, Takis Emmanuel

Υπόθεση: Ο Sinbad (γνωστός και ως Σεβάχ) και το πλήρωμά του κλέβουν ένα χρυσό πλακίδιο. Στο κατόπι του βρίσκεται ο Koura, μυημένος στη σκοτεινή μαγεία, που αποζητά το κλεμμένο πλακίδιο. Στο μεταξύ, ο Sinbad συναντά τον Βεζύρη, ο οποίος διαθέτει ένα ακόμη κομμάτι του συναρμολογούμενου χρυσού χάρτη, και μαζί ξεκινούν την έρευνα για το αίνιγμα που κρύβει. Στην παρέα τους και μια υπόδουλη κοπέλα με ένα μυστηριώδες τατουάζ ματιού στην παλάμη της. Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού τους συναντούν παράξενα θηρία, τρικυμίες, καθώς και τη σκοτεινή επίδραση του Koura.

Time After Time [1979]

• “Imagine! A scientific genius named H.G. Wells stalks a criminal genius named Jack the Ripper across time itself, in the most ingenious thriller of our time…”
• Περιπέτεια Επιστημονικής Φαντασίας, 112’
• Σκηνοθεσία: Nicholas Meyer
• Παίζουν: Malcolm McDowell, David Warner, Mary Steenburgen, Charles Cioffi, Kent Williams, Andonia Katsaros, Patti D’Arbanville, James Garrett, Leo Lewis

Υπόθεση: Ο Herbert Wells έχει μόλις εφεύρει τη μηχανή του χρόνου, αλλά δεν την έχει δοκιμάσει ακόμη. Όταν θα ανακαλύψει πως ένας από τους φίλους του -που στην ουσία είναι ο Τζάκ ο Αντεροβγάλτης – το σκάει μέσω της χρονομηχανής, τον ακολουθεί μέχρι τα μέσα του ’70. Εκεί συναντά την Amy, μια υπάλληλο τραπέζης, που τον βοηθά στο κυνήγι του “Τζάκ”. Εκείνος από την άλλη, απολαμβάνει το βίαιο περιβάλλον στο οποίο συνεχίζει τις αιματηρές δραστηριότητές του.

Dead Men Don’t Wear Plaid [1982]

• “Laugh… or I’ll blow your lips off!”
• Παρωδία Film Noir, 89’
• Σκηνοθεσία: Carl Reiner
• Παίζουν: Steve Martin, Rachel Ward, Alan Ladd, Carl Reiner, Barbara Stanwyck, Ray Milland, Ava Gardner, Burt Lancaster, Humphrey Bogart, Cary Grant, Ingrid Bergman, Veronica Lake, Bette Davis, Lana Turner, Edward Arnold, Kirk Douglas, Fred MacMurray, James Cagney, Joan Crawford, Vincent Price

Υπόθεση: Η Juliet Forrest είναι πεπεισμένη πως ο θάνατος του πατέρα της –ενός διακεκριμένου επιστήμονα- δεν αποτελεί απλώς ένα ατύχημα και στη προσπάθεια της να το αποδείξει, ζητά τη βοήθεια του ντετέκτιβ Rigby Reardon. Εκείνος ανακαλύπτει ένα χαρτί στο οποίο αναφέρονται οι “Φίλοι και Εχθροί της Carlotta”. Ψάχνοντας για απαντήσεις, ο Rigby συναντά επικίνδυνους ανθρώπους, που αποτελούν σημαντικά πρόσωπα των κλασικών αστυνομικών ταινιών του ’40 και του ’50. Το ασπρόμαυρο φιλμ επιτρέπει τη χρήση σκηνών από παλιές ταινίες και μόνον έτσι θα μπορούσε ο βοηθός του Rigby να είναι ο ίδιος ο Philip Marlowe, ο διάσημος ντετέκτιβ.

Άγνωστες Μελωδίες…

• Το πρώτο soundtrack που κυκλοφόρησε στην ιστορία του κινηματογράφου ήταν της ταινίας “The Thief of Bagdad” (1940). Μέσα σε 2 χρόνια κατόρθωσε να ξεπεράσει τις 42.000 πωλήσεις στην Αμερική, και αν αναλογιστεί κανείς την εποχή αλλά και τον παγκόσμιο πόλεμο που ήταν σε εξέλιξη, τότε μιλάμε για τεράστια εμπορική επιτυχία.

• Μία μακροχρόνια φιλία συνέδεε τον Miklos Rozsa με τον πιανίστα Leonard Pennario. Ο δεύτερος μάλιστα, είχε πάνω στο πιάνο του τοποθετημένη μια φωτογραφία του “Miki”, που έφερε την αφιέρωση: “To Leonard – a great musician and a great friend”. Αξιοσημείωτο ήταν το γεγονός πως ο Miklos Rozsa συνέθεσε ένα concerto για πιάνο, αποκλειστικά για τον Leonard Pennario, ως ένδειξη της φιλίας του. Η πρεμιέρα που έγινε στο Los Angeles με σολίστα τον ίδιο τον Pennario, προκάλεσε κύματα ενθουσιασμού στο κοινό.

• Από όλους τους μαθητές του Miklos Rozsa στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνια, όπου δίδασκε «Κινηματογραφική Σύνθεση», μόνο ένας κατόρθωσε να γίνει ένας από του μεγαλύτερους συνθέτες της γενιάς του. Αυτό που έμαθε από τον δάσκαλό του ήταν η επιθυμία του να ακολουθήσει το δικό του ιδιαίτερο μονοπάτι. Κι αυτό ήταν που τον ξεχώρισε στα μάτια του δασκάλου του. Γιατί με αυτό τον τρόπο δεν μετατράπηκε σε δεύτερο Miklos Rozsa. Αλλά στον πρώτο Jerry Goldsmith.

• Όταν ο Miklos Rozsa άρχισε να γίνεται γνωστός στις ΗΠΑ, ουδέποτε έγιναν αναφορές στο άτομό του υπό τους χαρακτηρισμούς “κινηματογραφικός συνθέτης” ή “Χολιγουντιανός συνθέτης”. Οι λόγοι γι αυτό ήταν απλοί. Ήταν πάνω απ’ όλα συνθέτης, ο οποίος απλά έτυχε να δουλεύει στο Hollywood για να μπορέσει να ζήσει.

• Ο Rozsa θεωρούσε τη μουσική του “Spellbound” (1945) μία από τις καλύτερες που έγραψε, σε αντίθεση με τον σκηνοθέτη της ταινίας Alfred Hitchcock στον οποίο δεν άρεσε η μουσική γιατί – όπως ο ίδιος είχε πει – ερχόταν σε αντιδιαστολή με το στυλ της σκηνοθεσίας του. Το αποτέλεσμα ήταν να κερδίσει ο Rozsa το πρώτο όσκαρ και να μην ξαναδεί ποτέ τον Alfred Hitchcock. Από τη μουσική του “Spellbound” προέκυψε και το Spellbound Concerto με τη συμμετοχή πιάνου που ετοίμασε ο Rozsa αποκλειστικά για τον φίλο του πιανίστα Leonard Pennario.

• O Βernard Herrmann, γνωστός από τη συνεργασία του με το σκηνοθέτη Alfred Hitchcock (Vertigo, Psycho, North by Northwest), ήταν κατά τον Rozsa ο καλύτερος Αμερικάνος συνθέτης. Έβρισκε λυπηρό το γεγονός ότι ο Herrmann δεν ήθελε να συνεργαστεί με άλλο συνθέτη στις ταινίες που αναλάμβανε (έστω και μόνο στην ενορχήστρωση των μουσικών του).

• Η δεκαετία του ’70 είναι η εποχή όπου κυριάρχησαν οι ταινίες καταστροφής. Μερικές από αυτές θα είχαν τη μουσική του Rozsa, αν ο ίδιος δεν είχε αρνηθεί να τις αναλάβει επειδή τις αντιπαθούσε. Όμως, δεν ήταν οι μόνες. Ταινίες τρόμου και σεξουαλικού περιεχομένου του προκαλούσαν αποστροφή. “I was offered quite a few which I intensely hated — they were either sex, or horror, or disasters.”

• Η ταινία “Dead Men Don’t Wear Plaid” (1982) – η τελευταία που είχε μουσική του Rozsa – αποτέλεσε ένα ασυνήθιστο project για το συνθέτη. Μιας και ήταν μια παρωδία film noir που χρησιμοποιούσε σκηνές από παλιές ταινίες του είδους, ο συνθέτης θα έπρεπε να ξαναγράψει μουσική για τις ίδιες σκηνές, μιας και στην ταινία χρησιμοποιήθηκαν αρκετές σκηνές από film noir που είχε γράψει παλαιότερα μουσική ο ίδιος.

• Πάντοτε διάβαζε με προσοχή τις κριτικές που αφορούσαν τη μουσική του και δεχόταν όλες τις απόψεις. Δεν κολακευόταν από τις θετικές κριτικές, ούτε τον ενοχλούσαν οι κακές. “What people write about my music doesn’t really matter to me. If I were to believe what the good reviews say, then I’d feel obligated to believe the bad ones, too. And I’m not about to do that!”

• Περιγράφοντας τη διπλή ζωή που είχε ο συνθέτης (από τη μία η σύνθεση της δικής του προσωπικής μουσικής κι από την άλλη η κινηματογραφική μουσική που έγραφε), λέει χαρακτηριστικά: “My public career as composer for films ran alongside my “private” development as composer for myself. In the interests of both my concern has always been to prevent them meeting. This has been the dominant theme of my creative career.”

Διάβασε ακόμη: Εργαζόμενη μητέρα. Το δίλημμα μητρότητα ή καριέρα