Θυμάστε όταν ήσασταν παιδιά και περιμένατε με λαχτάρα τα Χριστούγεννα για να σας δωρίσουν μια κούκλα ή ένα γυαλιστερό αυτοκινητάκι; Τα πράγματα άλλαξαν. Σήμερα ο Άγιος Βασίλης παίρνει γράμματα που του ζητούν κινητά και βιντεοπαιχνίδια!
Τι απέγιναν τα παιχνίδια; Τα αληθινά παιχνίδια δηλαδή, όπως οι κούκλες και τα αεροπλανάκια. Πρόσφατη έρευνα έδειξε ότι τα μισά παιδάκια ηλικίας από 4 ως 6 ετών έχουν παίξει με κάποιο ηλεκτρονικό παιχνίδι, και το ¼ από αυτά παίζουν βιντεοπαιχνίδια τακτικά. Οι κατασκευαστές παιχνιδιών απευθύνονται μέχρι και σε παιδάκια 3 ετών ενώ οι ερευνητές αναφέρουν αυτό που στους γονείς είναι ήδη γνωστό: ότι τα παιδιά, ακόμα και στην ηλικία των 8 ή 9 ετών, ζητάνε παιχνίδια ενηλίκων, κινητά τηλέφωνα και υπολογιστές χειρός και όχι αρκουδάκια, κούκλες και φορτηγάκια.
Αυτή η τάση έχει δυσκολέψει τους κατασκευαστές παραδοσιακών παιχνιδιών. “Έχω δει μέχρι και μωρά ενός χρόνου να παίζουν με το κινητό του μπαμπά,” αναφέρει η Irma Zandl της εταιρείας ερευνών Zandl. Και μπορούν να καταλάβουν τη διαφορά ανάμεσα σε ένα ψεύτικο τηλέφωνο και ένα αληθινό, επισημαίνει η ίδια με έκπληξη.
Και αυτό φέρνει στο φως το ερώτημα: Καθώς τα παιχνίδια αλλάζουν, μήπως αλλάζει ριζικά και ο τρόπος που παίζουν τα παιδιά; Υπό αυτή την έννοια, η ενασχόληση από πολύ μικρή ηλικία με «ενήλικα παιχνίδια» μήπως είναι ικανή να περιορίσει τη φαντασία των παιδιών και να καταργήσει τα υποτιθέμενα πάρτυ ανάμεσα σε κούκλες και τα παιχνίδια με κλέφτες και αστυνόμους;
“Το χρονικό διάστημα που τα παιδιά έπαιζαν με τα παραδοσιακά παιχνίδια έχει μειωθεί,” αναφέρει ο Dr. Gary Cross, ιστορικός στο πανεπιστήμιο Pennsylvania State και συγγραφέας του βιβλίου “The Cute and the Cool,” μια ανάλυση της καταναλωτικής κουλτούρας των παιδιών. “Παλιότερα, τα κορίτσια έπαιζαν με κούκλες μέχρι τα 14 και τα αγόρια αυτής της ηλικίας έπαιζαν ακόμα με τους ήρωες τους.”
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι ηλεκτρονικές μικροσυσκευές απασχολούν το μυαλό του παιδιού πολύ διαφορετικά από ότι οι κούκλες και τα σφηνοτουβλάκια. Τα Lego «ζωντανεύουν» μόνο μέσα στην παιδική φαντασία, ενώ αντίθετα τα ηλεκτρονικά παιχνίδια προσφέρουν τη δράση έτοιμη. Και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια έχουν κάποια συνάφεια μεταξύ τους, οι ικανότητες του Donkey Kong με τις κινήσεις στο Mortal Combat και στο Halo. Και φτάνουμε σε ένα σημείο όπου γονείς και παιδί παίζουν στην ίδια οθόνη, ανταγωνίζονται στα παιχνίδια και σε λίγο καιρό θα φτιάχνουν μαζί ιστοσελίδες στο Ίντερνετ.
Η αυξανόμενη χρήση των ηλεκτρονικών παιχνιδιών στις μικρές ηλικίες προβληματίζει και τον δόκτορα Jerome L. Singer, καθηγητή ψυχολογίας στο πανεπιστήμιο Yale. “Αυτό που σίγουρα ξέρουμε είναι ότι τα παιδάκια προσχολικής ηλικίας έχουν ανάγκη να είναι σε επαφή με τον πραγματικό κόσμο,” αναφέρει. “Όσο έξυπνα και να είναι, δεν πρόκειται να μάθουν να περπατούν, να κινούνται και να αντενεργούν με άλλα πρόσωπα αν τα ίδια τα χεράκια και τα ποδαράκια τους δεν παίζουν άμεσο ρόλο σε αυτή την ενέργεια. Αυτή η εξέλιξη και ανάπτυξη του παιδιού κόβεται όταν αυτό είναι καθηλωμένο μπροστά σε μια τηλεόραση ή οθόνη υπολογιστή.”
Οι ψυχολόγοι επίσης υποστηρίζουν ότι η παιδική ηλικία είναι μια μεγάλη πρόβα για την ενήλικη ζωή, και υπό αυτή την έννοια, η ενασχόληση με τα ηλεκτρονικά παιχνίδια και το «καλωδιομένο» παιχνίδι είναι μια φυσιολογικά προσαρμοστική συμπεριφορά.
“Τα παιδιά που ζουν σε ένα τεχνολογικό κόσμο, θα εξερευνήσουν την τεχνολογία και θα χρησιμοποιήσουν αυτά που προσφέρει προσαρμόζοντας τα με τη φαντασία τους στο παιχνίδι τους. Τα μωρά παριστάνουν ότι δουλεύουν στον υπολογιστή χτυπώντας τα κουμπιά στο πληκτρολόγιο, και τα μεγαλύτερα παιδάκια που κάποτε άκουγαν φανταστικές ιστορίες και παραμύθια από τους μεγάλους, μπορούν πλέον να έχουν μια τέτοια επαφή με το μύθο μέσω ενός ηλεκτρονικού παιχνιδιού όπως το Myst,”υποστηρίζει η δόκτορας Alison Gopnik, ψυχολόγος και συγγραφέας.
“Και αυτό είναι λογικό, αν σκεφτούμε ότι τα παιδιά θα γίνουν οι αργότερα οι μεγάλοι του κόσμου όπου η τεχνολογία και παίζει τον σημαντικότερο ρόλο.”
Μερικοί ψυχολόγοι θεωρούν ότι η νεαρή φαντασία, ακόμα και των νηπίων, είναι πολύ καλή στο να προσαρμόζει τα ηλεκτρονικά δεδομένα. Οι εικόνες από ηλεκτρονικά παιχνίδια και τηλεοπτικά προγράμματα μπερδεύονται με τα παιδικά όνειρα και την παιδική φαντασία και διαμορφώνονται εκ νέου σε μια μαγική φανταστική ταινία στο μυαλό του παιδιού, της οποίας το σενάριο κανείς ψυχολόγος δεν μπορεί να μαντέψει ή να πλησιάσει.
