Elizabeth: The Golden Age (soundtrack)

Πληροφορίες

• Σύνθεση και Παραγωγή Μουσικής: Craig Armstrong, A.R. Rahman
• Εκτέλεση Μουσικής: Cecilia Weston
• Κυκλοφορία CD: UCJ Music, 2007
• Συνολική Διάρκεια CD: 48 λεπτά
• Είδος Tαινίας: Εποχής, Ιστορική, Δραματική

Ένας από τους πιο σημαντικούς ρόλους στην καριέρα της ηθοποιού Cate Blanchett ήταν αυτός της Βασίλισσας Ελισάβετ που έμεινε στην ιστορία του Ηνωμένου Βασιλείου ως η “Παρθένος Βασίλισσα”. Η ερμηνεία της στην ταινία “Elizabeth” (1998) ήταν τόσο εκθαμβωτική που της εξασφάλισε το πολύτιμο εισιτήριο για την τελετή απονομής των όσκαρ.

Σχεδόν μια δεκαετία αργότερα θα βρεθεί στην ίδια ακριβώς θέση, όταν ο σκηνοθέτης Shekhar Κapur γοητευμένος από την ιστορική φυσιογνωμία της Βασίλισσας Ελισάβετ θα γυρίσει μία ακόμη ταινία, αγγίζοντας την κρισιμότερη καμπή στη βασιλεία της. Η ταινία “Elizabeth: The Golden Age” (2007) υπήρξε μια άκρως φροντισμένη παραγωγή και το κύριο μέλημα του σκηνοθέτη ήταν να φτιάξει μια ταινία εντυπωσιακή από όλες τις απόψεις.

Για τις μουσικές ανάγκες της ταινίας ο σκηνοθέτης δε θα στραφεί στον David Hirschfelder, που κατάφερε να αποσπάσει οσκαρική υποψηφιότητα για τη μουσική του στην “Elizabeth” (1998). Αντ’ αυτού θα κάνει κάτι τολμηρό που σπάνια συναντάμε σαν πρακτική όταν επιλέγεται ένας συνθέτης για να γράψει τη μουσική μιας ταινίας: θα επιλέξει δύο συνθέτες που δε γνωρίζονται μεταξύ τους και θα τους ζητήσει να συνεργαστούν σε ένα soundtrack που όχι μόνο θα πρέπει να υπηρετεί την ταινία αλλά να έχει και τη δική του αυτόνομη φυσιογνωμία.

Η βαριά αποστολή ανατέθηκε σε δύο συνθέτες των οποίων οι μουσικές καταβολές δε γίνονται περισσότερο διαφορετικές: ο καθολικός Craig Armstrong που ανατράφηκε μουσικά με κλασικά δυτικά πρότυπα και ο μουσουλμάνος A. R. Rahman που αποτελεί έναν από τους καλύτερους και γνωστότερους συνθέτες της Ινδίας (έχει χαρακτηριστεί ως “ο Jerry Goldsmith της Ινδίας”).

Τι θα μπορούσε να προκύψει από αυτή τη συνεργασία; Γενικά, οι συνεργασίες με σκοπό τη σύνθεση ενός soundtrack καταλήγουν τις περισσότερες φορές σε μέτρια στην καλύτερη περίπτωση αποτελέσματα. Αυτή τη φορά τα πράγματα δε θα είναι καθόλου έτσι και για την ακρίβεια ίσως να μιλάμε για την πλεον τρανταχτή εξαίρεση: το soundtrack του “Elizabeth: The Golden Age” αποτελεί ό,τι πιο ενδιαφέρον προέκυψε στο χώρο της μουσικής του κινηματογράφου την ημερολογιακή χρονιά που πέρασε!

Ως αποτέλεσμα από δύο συνθέτες εντελώς διαφορετικού μουσικού ύφους, η μουσική του “Elizabeth: The Golden Age” θα μπορούσε να έχει και δύο διαφορετικές προσωπικότητες, όπου μερικά κομμάτια θα θυμίζουν το στυλ του ενός συνθέτη και κάποια άλλα το στυλ του άλλου. Αυτό δε συμβαίνει και είναι ένα στοιχείο που εκπλήσσει τον ακροατή. Η προσωπικότητα της μουσικής είναι μία και ομοιογενής.

Δύσκολα θα μπορούσε να πει κανείς με σιγουριά ποιό κομμάτι έγραψε ο ένας συνθέτης και ποιό ο άλλος. Υποθέσεις μπορούν να γίνουν αλλά κάτι τέτοιο δε θα είχε νόημα. Το soundtrack δεν κάνει καμιά απόπειρα να μπει στο πνεύμα της μουσικής που κυριαρχεί την εποχή στην οποία εκτυλίσσονται όλα όσα βλέπει ο θεατής (σε αντίθεση με τη μουσική του “Elizabeth”).

Οι Armstrong και Rahman συνθέτουν ένα συμφωνικά πλούσιο μουσικό έργο με μοντέρνο αέρα, αξιοποιώντας στο έπακρο όλα τα μέσα που μπορεί να έχει στη διάθεσή του ένας συνθέτης: μια μεγάλη ορχήστρα, μια χορωδία που τραγουδάει λατινικούς στίχους, σόλο σοπράνο, διάφορα έθνικ όργανα ινδικής καταγωγής, κιθάρα και ηλεκτρονικούς ήχους. Το καθένα από αυτά τα συστατικά παίζει σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της ατμόσφαιρας που έχει η μουσική.

Ως προς την παρουσία της μουσικής στην ταινία, θα τη χαρακτηρίζαμε καταλυτική. Μεγάλη σημασία θα παίξει το στυλ της σκηνοθεσίας του Kapur, που ευεργετεί τη μουσική των Armstrong και Rahman. Υπάρχουν σιωπηλές σκηνές κατά τις οποίες μόνο η κάμερα κινείται. Τότε είναι που η μουσική αναλαμβάνει το αποκλειστικό φορτίο της αφήγησης και το κάνει περίφημα.

Τα θέματα του soundtrack είναι αρκετά και η ποικιλομορφία τους συμβαδίζει με τις αντίστοιχες ευκαιρίες που προσφέρει η ταινία στη μουσική με βάση τους τρεις άξονες της πλοκής: ο πόλεμος με τους Ισπανούς, η συνωμοσία για τη δολοφονία της Βασίλισσας και η έλξη που αισθάνεται για τον πειρατή Walter Raleigh (Clive Owen). To κομμάτι “Opening” (#1) αποτελεί την ιδανική εισαγωγή για το CD με ένα εκπληκτικό σόλο βιολιού να συνοδεύει ορχήστρα και χορωδία.

Στην πραγματικότητα δεν έχει καμία σχέση με την μουσική από την εισαγωγή της ταινίας. Αυτή δυστυχώς δε θα τη βρούμε στο CD. Το “Opening” (#1) εντοπίζεται στους τίτλους τέλους της ταινίας. Στο κομμάτι “Philip” (#2) γίνεται μια μουσική αναφορά στους Ισπανούς που μηχανοραφούν τη δολοφονία της Βασίλισσας Ελισάβετ. Αισθητή γίνεται εδώ η σκοτεινή εμφάνιση των ανδρικών φωνών της χορωδίας.

Ο Βασιλιάς της Ισπανίας κηρύσσει τον πόλεμο στην Αγγλία ενώ παράλληλα ακούμε το κομμάτι “War/Realisation” (#9) που συνδυάζει μοντέρνες ηλεκτρονικές πινελιές και τη σκοτεινή χορωδία που προηγήθηκε στο κομμάτι “Philip” (#2) – τη μουσική απεικόνιση των Ισπανών. Στο “Horseback Address” (#14) η έφιππη Βασίλισσα απευθύνεται στο στράτευμα και τους εμψυχώνει πριν τη μάχη. Η χρήση της χορωδίας σε συνδυασμό με τα έγχορδα δημιουργούν δυνατές δραματικές στιγμές. Όπως αντιλαμβάνεται ο αναγνώστης, η χορωδία είναι ένα από τα βασικά εργαλεία στα χέρια των συνθετών και χρησιμοποιείται πολύ, όχι όμως στερεότυπα.

Τις μοναδικές στιγμές δράσης του CD τις εντοπίζουμε στο κομμάτι “Battle” (#15), που καλύπτει ένα τμήμα της ναυμαχίας. Οι ρυθμοί εντείνονται. Κρουστά ορχηστρικά και ηλεκτρονικά αναλαμβάνουν δράση, ενώ ένα θαυμάσιο οριένταλ πέρασμα, λίγο πριν το επικό κλείσιμο του κομματιού, μας ξαφνιάζει ευχάριστα.

Μια παραλλαγή του κομματιού θα ακούσουμε λίγο νωρίτερα στην ταινία, πριν τη ναυμαχία, όταν οι Άγγλοι θα ενημερωθούν για τον ισπανικό στόλο που πλησιάζει με το άναμα των πυρσών. Οι Ισπανοί θα πέσουν στην παγίδα των Άγγλων και θα υποστούν βαριά ήττα. Το κομμάτι “Storm” (#18), που συνοδεύει τον πυρπολισμό της ισπανικής αρμάδας, είναι ένα καθηλωτικό χορωδιακό με καθολικές θρησκευτικές προεκτάσεις και συμβολίζει τη νίκη της Αγγλίας.

Η Βασίλισσα Ελισάβετ αγναντεύει στη θάλασσα το φλεγόμενο ισπανικό στόλο και η συνοδεία των θριαμβευτικών φωνών της χορωδίας ολοκληρώνει την πιο αξέχαστη σκηνή της ταινίας, που οπτικά μοιάζει με πίνακα ζωγραφικής και μουσικά βγάζει απερίγραπτη δύναμη. Το κομμάτι “Closing” (#20) αποτελεί το μουσικό επίλογο της ταινίας, κατά τη διάρκεια του μονολόγου της Βασίλισσας, και δίνει την τελευταία μαγευτική ευκαιρία για να λάμψει η χορωδία.

Φυσικά, υπάρχει και η ευαίσθητη πλευρά στη μουσική των Armstrong-Rahman. Το κομμάτι “Destiny Theme” (#10) αναφέρεται στη μοίρα της Βασίλισσας κατά έναν ιδιαίτερα φορτισμένο τρόπο, ενώ το “Love Theme” (#16) για τη Βασίλισσα και τον Walter Raleigh είναι τρυφερό και αθώο, όπως ακριβώς ήταν και η σχέση τους.

Στο κομμάτι “Divinity Theme” (#17), όπως και σε αρκετά άλλα, διακρίνουμε την εμφάνιση ορισμένων έθνικ οργάνων σε σόλο ερμηνεία, που σε συνδυασμό με τη φωνή μιας σοπράνο διαμορφώνουν ένα κομμάτι σπάνιας ομορφίας. Θα αναρωτηθεί κανείς, βέβαια, το λόγο της παρουσίας των έθνικ στοιχείων στο soundtrack μιας ταινίας όπως η συγκεκριμένη. Αντίστοιχη απορία δημιουργεί και η χρήση ηλεκτρονικών ήχων. Όμως, τελικά, δίνουν ένα μοντέρνο αέρα στη μουσική και κρίνοντας από το τελικό αποτέλεσμα η παρουσία τους την ωφέλησε.

Trivia

• Στο σημείωμα του σκηνοθέτη Shekhar Kapur διαβάζουμε: “Music for film must not only complement the film but also have its own individuality and its own story to tell. I was fortunate to have two of the great contemporary composers bringing their immense talents to this score.”
• Στο σημείωμα του συνθέτη Craig Armstrong διαβάζουμε: “I’d like to thank Shekhar for introducing me to AR Rahman, a very special person and musician. It was a unique experience working working with Shekhar and AR and one through which we became friends and artistic collaborators.”

To Have or not to Have?

Με τη μουσική του “Elizabeth: The Golden Age”, ο Craig Armstrong επισκέπτεται τα γνώριμα μονοπάτια του “Plunkett & Macleane” (1999) όπου συνδύασε τον μοντέρνο ηλεκτρονικό ήχο με πιο σοβαρές κλασικές χορωδιακές και μη συνθέσεις. Αυτή τη φορά, βέβαια, θα προχωρήσει ένα βήμα παραπέρα διευρύνοντας τη δραματική του παλέτα και επεκτείνοντας τη θεματική του υπογραφή. Μαζί του, ο συνθέτης A. R. Rahman που θα συμμετάσχει καταλυτικά στην προσπάθεια για ένα πραγματικά αξιομνημόνευτο soundtrack.

Μια άψογη συνεργασία που φαίνεται εξάλλου εκ του αποτελέσματος και μας ταξιδεύει με όμορφες μελωδίες, έντονες δραματικές στιγμές και μερικές ανατριχιαστικά υπέροχες χορωδίες. Πρόκειται για ένα soundtrack πραγματική απόλαυση, για ένα μουσικό έργο που κυλάει σαν τρεχούμενο νερό και διαθέτει μια σπάνια όσο και ξεχωριστή ιδιότητα όταν αποδεσμευτεί από τις εικόνες: αυτή της αφήγησης. Ένα από τα καλύτερα soundtracks του Craig Armstrong και αναμφίβολα από τις απολύτως κορυφαίες μουσικές δουλειές του 2007 στο χώρο του κινηματογράφου.

Tracklist

1. Opening (1:31)
2. Philip (1:51)
3. Now You Grow Dull (0:57)
4. Horseriding (1:38)
5. Immensities (2:41)
6. Bess and Raleigh Dance (2:34)
7. Mary’s Beheading (3:22)
8. End Puddle/Possible Suitors (2:06)
9. War/Realisation (2:57)
10. Destiny Theme (2:31)
11. Smile Lines (1:15)
12. Bess to See Throckmοrton (1:05)
13. Dr Dee Part I (3:18)
14. Horseback Address (2:26)
15. Battle (3:29)
16. Love Theme (2:51)
17. Divinity Theme (5:08)
18. Storm (3:00)
19. Walsingham Death Bed (1:51)
20. Closing (2:01)