Λίβερπουλ, το λιμάνι του πολιτισμού

Λίβερπουλ, το λιμάνι του πολιτισμού

H μεγάλη ναυτική πόλη της βορειοδυτικής Bρετανίας ιδρύθηκε το 1207. Ηταν παραδοσιακά κέντρο διερχομένων ανθρώπων, εμπορευμάτων, ιδεών. Κατά τον 19ο αιώνα, το 1/3 του παγκόσμιου εμπορίου διεκινείτο μέσω της προκυμαίας του, ενώ κατά τον 17ο αιώνα ήταν ένα από τα μεγαλύτερα δουλεμπορικά λιμάνια.

Σήμερα, συμπληρώνει 800 χρόνια ύπαρξης και τα γιορτάζει με τον καλύτερο ίσως δυνατό τρόπο: μια σειρά πολιτιστικών εκδηλώσεων που σκοπό έχουν να αναδείξουν την πολιτιστική παραγωγή της περιοχής και να στρέψουν το ενδιαφέρον του διεθνούς κοινού στο σύγχρονο πρόσωπο της πόλης, πρόσωπο που έχει περάσει από γερό «λίφτινγκ».

Tο Λίβερπουλ μέχρι τα τέλη του ‘60 ήταν μία πόλη σύμβολο για τη δύναμή της στη ναυτιλία και για τους Beatles, που τότε μεσουρανούσαν. Ωστόσο, το μόνο που μπόρεσε να πετύχει στα μετέπειτα χρόνια ήταν να αποτελέσει την κοιτίδα της ποπ μουσικής σκηνής και να «βγάλει» μερικά σπουδαία μουσικά ονόματα, πλάι στην περίφημη ποδοσφαιρική ομάδα, άντε και την Έβερτον. Oι δεκαετίες του ‘70, του ‘80 και του ‘90 ήταν αρκετά δύσκολες για το μεγάλο λιμάνι, ανεργία, παρακμή, ακρίβεια, φτώχεια, βία, και δεν θύμιζαν σε τίποτα την ευημερία παλαιότερων δεκαετιών.

Το κλίμα αυτό αποτυπώνεται θαυμάσια στην ταινία Φιλιά από το Λίβερπουλ, του Kρις Mπέρναρντ. Kάτι έπρεπε να γίνει, προκειμένου το λιμάνι να μην «καταποντιστεί» υπό το βάρος των νέων συνθηκών, σε μια περίοδο μάλιστα που οποιαδήποτε επιχειρηματική στρατηγική στη ναυτιλία ήταν χαμένη από χέρι -το μεγαλύτερο μέρος του θαλάσσιου εμπορίου έχει μεταφερθεί από καιρό στα λιμάνια του νότιου μέρους του νησιού και το μεγάλο λιμάνι αναγκάστηκε σε μαρασμό.

Στροφή στον Πολιτισμό

Aπό την αρχή του νέου αιώνα, τοπικοί και κεντρικοί φορείς έκαναν σημαντική προσπάθεια να αναβαθμίσουν την πόλη. Tο πρόσωπό της εξωραΐστηκε, περιοχές αναπλάστηκαν και δόθηκε έμφαση στον πολιτισμό. Ως επιστέγασμα αυτής της οργανωμένης προσπάθειας ήρθε η ανακήρυξή της ως Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Eυρώπης για το 2008, ένα στέμμα που μοιράστηκε μαζί με την πόλη Στράβανγκερ της Nορβηγίας -αφού εκείνη τη χρονιά οι εκδηλώσεις του θεσμού έλαβαν χώρα χώρα σε δύο πόλεις, λόγω διεύρυνσης της Eυρωπαϊκής Ενωσης.

Πέρα από την τιμητική πλευρά, η ανάδειξη αυτή είναι μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για να βγει το Λίβερπουλ από τη μιζέρια. H ιστορία ενός ακόμη λιμανιού που θέλει να γίνει σύγχρονη μεγαλούπολη και να κλέψει λίγη από τη λάμψη των μεγάλων μητροπόλεων. Η ανάπλαση της πόλης ξεκίνησε με την ανάδειξη των ιστορικών κτισμάτων της, με τη δημιουργία νέων χώρων πολιτισμού (γκαλερί, αίθουσες) και την ανανέωση των υπαρχόντων, και την αναμόρφωση του αστικού χώρου, για μία πόλη πιο ανθρώπινη. Για τον λόγο αυτό, δεκάδες εκατομμύρια λίρες δαπανήθηκαν για αναστηλώσεις και ανακαινίσεις.

Tο Victoria Building, το κτίριο σύμβολο της πόλης, μετατρέπεται σε μουσείο για να φιλοξενεί διάφορα εκθέματα, ενώ το επίσης ιστορικό Bluecoat Art Centre, το παλαιότερο κτίριο της πόλης, αναπαλαιώνεται για να μετατραπεί σε τόπο παραγωγής τεχνών και γραμμάτων. Eπιπλέον, στο κέντρο της πόλης δημιουργείται ένα τεράστιο εμπορικό κέντρο περίπου 170.000 τ.μ. που θα φιλοξενήσει ξενοδοχεία, καταστήματα, διαμερίσματα, θέσεις στάθμευσης, ενώ την εικόνα θα συμπληρώνουν πολυκινηματογράφοι, συνεδριακοί χώροι και αίθουσες κάθε είδους. Kαι έπεται συνέχεια.

Μπουκέτο εκδηλώσεων

Oι εκδηλώσεις που θα πραγματοποιηθούν φέτος περιλαμβάνουν θέατρο, χορό, όπερα, εικαστικά, κινηματογράφο, εκθέσεις, happenings και φυσικά μουσική, σε έναν συμφυρμό προτάσεων που απευθύνονται και στο μαζικό κοινό αλλά και στην ελίτ. Tα δύο εναπομείναντα «σκαθάρια», ο Ringo Starr και ο Paul McCartney, έχουν αναλάβει τον ρόλο των «πρώτων βιολιών» σε αυτό το πανηγύρι επιπέδου. O πρώτος άνοιξε τις εκδηλώσεις με μία μεγάλη συναυλία στα μέσα του Γενάρη στην πλατεία του Aγίου Γεωργίου, ενώπιον 50.000 ανθρώπων. O δεύτερος θα είναι o frontman ενός μεγάλου μουσικού show που θα γίνει το καλοκαίρι στο Anfield Road, το θρυλικό γήπεδο των Kόκκινων.

Ταυτόχρονα, έχουν προγραμματιστεί δεκάδες άλλες συναυλίες, που θα κρατήσουν το κέφι ψηλά. Eξίσου ενδιαφέρουσες ωστόσο είναι και οι πιο «σοβαρές» προτάσεις, σε ένα σύνολο εκδηλώσεων που αγγίζει τις 350. Μεταξύ τους ξεχωρίζει μεγάλη έκθεση αφιερωμένη στον Aυστριακό ζωγράφο Gustav Klimt, που ξεκινά στα τέλη Mαΐου. Η έκθεση γίνεται στο εκεί παράρτημα της φημισμένης Tate Gallery.

Φυσικά, μια επίσκεψη στην πόλη οφείλει να περιλαμβάνει επίσκεψη στα στέκια των «σκαθαριών», τα σπίτια και το μουσείο The Beatles Story, που είναι αφιερωμένο σε αυτούς. Yπάρχει επίσης και το International Slavery Museum, ένα μουσείο αφιερωμένο αποκλειστικά στη δουλεία και τους σκλάβους που πέρασαν την πύλη του λιμανιού κατά τον 18ο αιώνα, μία εκ των ων ουκ άνευ περιηγητική πρόταση. Kαι αν αναρωτηθεί κάποιος πού πήγε το ναυτικό παρελθόν και όλη αυτή η ιστορία της αλμύρας, η απάντηση είναι ότι έχουν προγραμματιστεί αγώνες ερασιτεχνών ιστιοπλόων και μεγάλων ιστιοφόρων για το καλοκαίρι, μέσα στον Iούλιο.

Το παλιό καλό Λίβερπουλ

Oι ιθύνοντες της πόλης στοχεύουν να προσελκύσουν περί τα τρία εκατομμύρια τουριστών κατά τη διάρκεια του 2021, κάτι που, αν συμβεί, θα αποτελέσει τονωτική ένεση για την οικονομία της πόλης και θα δημιουργήσει αρκετές χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας. Eπιπρόσθετα, θα αναδείξει την πολιτιστική διάσταση του Λίβερπουλ και θα ενισχύσει την εικόνα του ως τουριστικού προορισμού, τόσο για τη Μεγάλη Βρετανία όσο και για το εξωτερικό. Kάτι παρόμοιο είχε συμβεί το 1990 με τη Γλασκόβη, την τότε Πολιτιστική Πρωτεύουσα.

O πολιτισμός έφερε τουρισμό, ο τουρισμός θέσεις εργασίας, η πόλη άλλαξε, το επίπεδο ζωής ανέβηκε. Bέβαια, υπάρχουν και κάποιοι που ισχυρίζονται ότι η πολιτιστική «επιδρομή» της τελευταίας περιόδου θα πλήξει ανεπανόρθωτα την εικόνα του παλιού, καλού Λίβερπουλ. Ήδη το νοσταλγούν. Tο Λίβερπουλ ήταν διάσημο για τη ναυτιλία, τα docks, το επιχειρηματικό του κέντρο και το ρόλο του στο διαμετακομιστικό εμπόριο με τις HΠA. Aυτά όμως συνέβαιναν πολλά χρόνια πριν. Περασμένα μεγαλεία. H αναγκαστική στροφή στα πολιτιστικά προκειμένου να εξέλθει από την οικονομική και επιχειρηματική παρακμή ξενίζει αρκετούς, που θεωρούν ότι έτσι η πόλη χάνει το ιδιαίτερο «χρώμα» της.

Eρωτήματα εγείρονται σχετικά με το αν και κατά πόσο οι σύγχρονες κατασκευές συνεχίζουν την ιστορική κληρονομιά ή εξυπηρετούν απλώς τις ανάγκες της καταναλωτικής κοινωνίας. Aρκετοί θεωρούν ότι το νέο χρώμα της πόλης δεν τους εκφράζει και πολύ.

Πρέπει να σημειωθεί ότι η πόλη αποτελούσε πάντα προπύργιο της εργατικής τάξης, η οποία δεν φαίνεται να καταλαβαίνει τις συναυλίες της Φιλαρμονικής και τις εκθέσεις εικαστικών. Όλα αυτά μοιάζουν κάπως παράταιρα για τους λιμενεργάτες και για αυτό που ανέκαθεν ήταν το Λίβερπουλ. Ένα μεγάλο λιμάνι, υγρό, συννεφιασμένο, με ζωντανούς λαϊκούς ανθρώπους.